భారతదేశంలోని అటవీ సంపద, అటవీ విస్తీర్ణం, అడవుల నాణ్యత, పర్యావరణ సేవల ఆర్థిక విలువను సమగ్రంగా అంచనా వేయడానికి కేంద్ర గణాంకాలు, కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) Environmental Accounting on Forest – 2025 నివేదికను విడుదల చేసింది.
ఈ నివేదికను 2025 సెప్టెంబర్ 25న చండీగఢ్లో జరిగిన 29వ కేంద్ర, రాష్ట్ర గణాంక సంస్థల సదస్సు (29th Conference of Central and State Statistical Organisations – CoCSSO) ప్రారంభ సమావేశంలో విడుదల చేశారు.
ఇది అటవీ అకౌంటింగ్పై MoSPI రూపొందించిన తొలి ప్రత్యేక ప్రచురణ. పర్యావరణ ఖాతాల ప్రచురణల శ్రేణిలో ఇది 8వ సంచిక. నివేదిక రెండు సంపుటాలుగా విడుదలైంది.
📌 నివేదిక – ముఖ్యమైన వివరాలు
నివేదిక పేరు: Environmental Accounting on Forest – 2025.
రూపొందించి విడుదల చేసిన సంస్థ: కేంద్ర గణాంకాలు, కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Statistics and Programme Implementation – MoSPI).
విడుదల తేదీ: 25 సెప్టెంబర్ 2025.
వేదిక: చండీగఢ్లో జరిగిన 29వ Conference of Central and State Statistical Organisations (CoCSSO).
పర్యావరణ ఖాతాల ప్రచురణల శ్రేణిలో ఇది 8వ వరుస సంచిక.
అటవీ అకౌంటింగ్పై ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన MoSPI తొలి ప్రచురణ.
ప్రచురణ రెండు సంపుటాలుగా విడుదలైంది.
అనుసరించిన అంతర్జాతీయ విధానం: United Nations System of Environmental-Economic Accounting (SEEA).
🌐 SEEA – పర్యావరణ–ఆర్థిక అకౌంటింగ్ విధానం
SEEA పూర్తి పేరు System of Environmental-Economic Accounting.
పర్యావరణం, ఆర్థిక వ్యవస్థల మధ్య సంబంధాన్ని గణాంకాల రూపంలో నమోదు చేయడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి ఆమోదించిన అంతర్జాతీయ అకౌంటింగ్ విధానం ఇది.
MoSPI 2018లో UN-SEEA ఫ్రేమ్వర్క్ను స్వీకరించింది.
సహజ వనరులు ఆర్థిక వ్యవస్థకు అందించే ప్రయోజనాలను, ఆర్థిక కార్యకలాపాలు పర్యావరణంపై చూపే ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడానికి ఈ విధానం ఉపయోగపడుతుంది.
అటవీ సంపదను కేవలం చెట్ల విస్తీర్ణంగా కాకుండా, దాని విస్తీర్ణం, స్థితిగతులు, పర్యావరణ సేవలు, ఆర్థిక విలువలతో కలిపి పరిశీలిస్తుంది.
📚 నివేదికలోని రెండు సంపుటాలు
📕 Volume I – జాతీయ స్థాయి సమాచారం
- పద్ధతి వివరణతో పాటు దేశ స్థాయిలో అటవీ పర్యావరణ వ్యవస్థకు సంబంధించిన Physical Asset Account, Extent Account, Condition Account, Service Account వివరాలను అందిస్తుంది.
📗 Volume II – రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల సమాచారం
రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల వారీగా అటవీ ఆస్తులు, విస్తీర్ణం, స్థితిగతులు, సేవల్లో దశాబ్ద కాలంలో వచ్చిన మార్పులను వివరిస్తుంది.
ఎంపిక చేసిన కొన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో చేపట్టిన అటవీ అకౌంటింగ్ పనుల సమీక్షను కూడా కలిగి ఉంటుంది.
⚖️ అటవీ అకౌంటింగ్లోని నాలుగు ప్రధాన ఖాతాలు
🌳 భౌతిక ఆస్తుల ఖాతా (Physical Asset Account)
వివిధ అటవీ కవర్ వర్గాల విస్తీర్ణం కాలక్రమంలో ఎలా మారిందో నమోదు చేస్తుంది. ఇందులో అటవీ విస్తీర్ణం, చెట్ల సాంద్రత, వృక్ష సంపద వంటి అంశాలు ఉంటాయి.
🗺️ విస్తీర్ణ ఖాతా (Extent Account)
అటవీ పర్యావరణ వ్యవస్థల మొత్తం విస్తీర్ణం, వాటిలో కాలక్రమంలో వచ్చిన మార్పులను నమోదు చేస్తుంది. Recorded Forest Area వంటి అంశాలు ఇందులో పరిశీలించబడతాయి.
🌱 స్థితిగతుల ఖాతా (Condition Account)
అటవీ పర్యావరణ వ్యవస్థ నాణ్యత, ఆరోగ్యం, లక్షణాలను అంచనా వేస్తుంది. Growing Stock, కార్బన్ నిల్వలు, అటవీ పునరుత్పత్తి, అగ్నిప్రమాదాలు, జీవవైవిధ్యం వంటి అంశాలు ఇందులోకి వస్తాయి.
💰 సేవల ఖాతా (Service Account)
అడవులు సమాజానికి అందించే సేవలను గుర్తించి, సాధ్యమైన చోట వాటి ఆర్థిక విలువను అంచనా వేస్తుంది. సరఫరా సేవలు, నియంత్రణ సేవలు, సాంస్కృతిక సేవలు ఇందులో భాగం.
🌳 భారతదేశ అటవీ విస్తీర్ణం – ముఖ్యమైన గణాంకాలు
India State of Forest Report (ISFR) 2023 ఆధారంగా నివేదిక అటవీ కవర్ గణాంకాలను ఉపయోగించింది.
అంశం | విస్తీర్ణం | దేశ భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో వాటా |
|---|---|---|
Forest Cover | 7.15 లక్షల చ.కి.మీ. | 21.76% |
Tree Cover | 1.12 లక్షల చ.కి.మీ. | 3.41% |
Forest Cover + Tree Cover | 8.27 లక్షల చ.కి.మీ. | 25.17% |
- 2010–11 నుంచి 2021–22 మధ్య భారతదేశ అటవీ కవర్ 17,444.61 చదరపు కిలోమీటర్లు పెరిగింది.
🏆 అటవీ విస్తీర్ణ పెరుగుదలలో ముందున్న రాష్ట్రాలు
రాష్ట్రం | అటవీ విస్తీర్ణం పెరుగుదల |
|---|---|
🥇 కేరళ | 4,137 చ.కి.మీ. |
🥈 కర్ణాటక | 3,122 చ.కి.మీ. |
🥉 తమిళనాడు | 2,606 చ.కి.మీ. |
🗺️ విస్తీర్ణ ఖాతా – Recorded Forest Area
2013 నుంచి 2023 మధ్య భారతదేశ Recorded Forest Areaలో నికరంగా 3,356 చదరపు కిలోమీటర్ల పెరుగుదల నమోదైంది.
ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణాలు అటవీ ప్రాంతాల పునర్వర్గీకరణ (Reclassification), సరిహద్దుల సవరణలు (Boundary Adjustments).
📈 Recorded Forest Area వాటా పెరిగిన రాష్ట్రాలు
ఉత్తరాఖండ్ – 6.3%.
ఒడిశా – 1.97%.
జార్ఖండ్ – 1.9%.
ముఖ్యమైన తేడా: Forest Cover vs Recorded Forest Area
Forest Cover: భూమిపై చెట్ల పందిరి ఆధారంగా గుర్తించిన విస్తీర్ణం. అది ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో అటవీ భూమిగా నమోదై ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
Recorded Forest Area: ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో అటవీ భూమిగా నమోదైన విస్తీర్ణం.
ఈ రెండింటినీ ఒకే అర్థంలో ఉపయోగించకూడదు.
🌲 Growing Stock – అటవీ కలప నిల్వ
Growing Stock అంటే అడవుల్లో జీవించి ఉన్న చెట్లలోని కలప పరిమాణం. ఇది అటవీ సంపద, జీవపదార్థ పరిమాణం, అటవీ స్థితిని అంచనా వేయడానికి ఉపయోగించే సూచిక.
2013 నుంచి 2023 మధ్య భారతదేశ Growing Stock 305.53 మిలియన్ ఘన మీటర్లు (Million Cubic Metres) పెరిగింది.
ఇది 7.32 శాతం వృద్ధి.
🏆 Growing Stock పెరుగుదలలో ముందున్న రాష్ట్రాలు
రాష్ట్రం / కేంద్రపాలిత ప్రాంతం | పెరుగుదల |
|---|---|
మధ్యప్రదేశ్ | 136 మిలియన్ ఘన మీటర్లు |
ఛత్తీస్గఢ్ | 51 మిలియన్ ఘన మీటర్లు |
తెలంగాణ | 28 మిలియన్ ఘన మీటర్లు |
అండమాన్–నికోబార్ దీవులు | 77 మిలియన్ ఘన మీటర్లు |
🌱 కార్బన్ నిల్వలు (Carbon Stock)
అడవులు వాతావరణంలోని కార్బన్ డయాక్సైడ్ను గ్రహించి, వృక్షజాలం, నేల తదితర భాగాల్లో కార్బన్ను నిల్వ చేస్తాయి. ఈ నిల్వలు వాతావరణ మార్పుల ఉపశమనంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
నివేదికలో కార్బన్ నిల్వల భౌతిక పరిమాణం, కార్బన్ నిల్వ సేవల ఆర్థిక విలువలను వేర్వేరు అంశాలుగా పరిగణించారు.
కార్బన్ నిల్వ సేవల ఆర్థిక విలువను అర్థం చేసుకునేటప్పుడు ప్రస్తుత ధరలు (Current Prices), స్థిర ధరలు (Constant Prices) మధ్య తేడాను గమనించాలి.
💰 అటవీ పర్యావరణ సేవలు – ఆర్థిక విలువ
🌳 సరఫరా సేవలు (Provisioning Services)
అడవుల నుంచి పొందే కలప, ఇంధన కలప, వెదురు, ఔషధ మొక్కలు, ఇతర కలపేతర అటవీ ఉత్పత్తులు ఈ విభాగంలోకి వస్తాయి.
ప్రస్తుత ధరల ప్రకారం:
సంవత్సరం | కలప, కలపేతర అటవీ ఉత్పత్తుల విలువ |
|---|---|
2011–12 | ₹30.72 వేల కోట్లు |
2021–22 | ₹37.93 వేల కోట్లు |
- 2021–22లో GDPలో వాటా సుమారు 0.16%.
సరఫరా సేవల విలువలో ముందున్న రాష్ట్రాలు
రాష్ట్రం | విలువ |
|---|---|
మహారాష్ట్ర | ₹23.78 వేల కోట్లు |
గుజరాత్ | ₹14.15 వేల కోట్లు |
కేరళ | ₹8.55 వేల కోట్లు |
🌍 నియంత్రణ సేవలు (Regulating Services)
కార్బన్ నిల్వ, వాతావరణ నియంత్రణ, నేల కోత తగ్గింపు, నీటి చక్రం నిర్వహణ వంటి సేవలు ఈ విభాగంలోకి వస్తాయి.
కార్బన్ నిల్వ సేవల విలువ – ప్రస్తుత ధరల ప్రకారం
సంవత్సరం | విలువ |
|---|---|
2015–16 | ₹409.10 వేల కోట్లు |
2021–22 | ₹620.97 వేల కోట్లు |
పెరుగుదల: 51.82%.
2021–22లో GDPలో వాటా: సుమారు 2.63%.
కార్బన్ నిల్వ సేవల విలువలో ముందున్న రాష్ట్రాలు
రాష్ట్రం | విలువ |
|---|---|
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ | ₹296 వేల కోట్లు |
ఉత్తరాఖండ్ | ₹156.60 వేల కోట్లు |
అస్సాం | ₹129.96 వేల కోట్లు |
🎭 సాంస్కృతిక సేవలు (Cultural Services)
అడవులు అందించే పర్యాటక, వినోద, విద్యా, సాంస్కృతిక ప్రయోజనాలను ఈ విభాగంలో పరిగణిస్తారు.
ప్రకృతి పర్యాటకం (Ecotourism).
వన్యప్రాణుల వీక్షణ.
ప్రకృతి ఆధారిత వినోద కార్యక్రమాలు.
అడవులతో అనుబంధం కలిగిన సాంస్కృతిక, ఆధ్యాత్మిక విలువలు.
🇮🇳 ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణకు సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు
🌱 తెలంగాణ: 2013–2023 మధ్య Growing Stock పెరుగుదలలో 28 మిలియన్ ఘన మీటర్లతో దేశంలోని ప్రధాన రాష్ట్రాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.
🌳 ఆంధ్రప్రదేశ్: రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల వారీగా అటవీ ఆస్తులు, విస్తీర్ణం, స్థితిగతులు, పర్యావరణ సేవల వివరాలను నివేదిక Volume IIలో పొందుపరిచారు.
రాష్ట్రాల వారీ గణాంకాలను పరిశీలించడానికి నివేదిక Volume II ఉపయోగకరమైన ఆధారం.
📚 నివేదికకు ఉపయోగించిన ప్రధాన సమాచార వనరులు
India State of Forest Report (ISFR): అటవీ విస్తీర్ణం, అటవీ సంపద, స్థితిగతులపై ప్రధాన సమాచార వనరు.
ICFRE – Forestry Statistics India 2021: అటవీ గణాంకాలు, పద్ధతులకు సంబంధించిన సమాచారం.
SEEA Central Framework: పర్యావరణ–ఆర్థిక అకౌంటింగ్ విధానం.
SEEA Ecosystem Accounting: పర్యావరణ వ్యవస్థల విస్తీర్ణం, నాణ్యత, సేవల అకౌంటింగ్.
NCAVES Report: సహజ మూలధనం, పర్యావరణ సేవల విలువ అంచనాకు సంబంధించిన సమాచారం.
National Accounts Statistics – MoSPI: జాతీయ ఆదాయం, GDPకు సంబంధించిన గణాంకాలు.
📊 ముఖ్యమైన గణాంకాల సారాంశం
భారతదేశ అటవీ విస్తీర్ణం
అంశం | విస్తీర్ణం | భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో వాటా |
|---|---|---|
Forest Cover | 7.15 లక్షల చ.కి.మీ. | 21.76% |
Tree Cover | 1.12 లక్షల చ.కి.మీ. | 3.41% |
Forest Cover + Tree Cover | 8.27 లక్షల చ.కి.మీ. | 25.17% |
అటవీ విస్తీర్ణ పెరుగుదలలో ముందున్న రాష్ట్రాలు (2010–11 నుంచి 2021–22)
కేరళ – 4,137 చ.కి.మీ.
కర్ణాటక – 3,122 చ.కి.మీ.
తమిళనాడు – 2,606 చ.కి.మీ.
Growing Stock పెరుగుదలలో ముందున్న రాష్ట్రాలు (2013–2023)
మధ్యప్రదేశ్ – 136 మిలియన్ ఘన మీటర్లు.
ఛత్తీస్గఢ్ – 51 మిలియన్ ఘన మీటర్లు.
తెలంగాణ – 28 మిలియన్ ఘన మీటర్లు.
అండమాన్–నికోబార్ దీవులు – 77 మిలియన్ ఘన మీటర్లు.
సరఫరా సేవల విలువ – 2021–22 (ప్రస్తుత ధరలు)
మహారాష్ట్ర – ₹23.78 వేల కోట్లు.
గుజరాత్ – ₹14.15 వేల కోట్లు.
కేరళ – ₹8.55 వేల కోట్లు.
కార్బన్ నిల్వ నియంత్రణ సేవల విలువ – 2021–22 (ప్రస్తుత ధరలు)
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ – ₹296 వేల కోట్లు.
ఉత్తరాఖండ్ – ₹156.60 వేల కోట్లు.
అస్సాం – ₹129.96 వేల కోట్లు.
📝 ముఖ్యమైన అంశాలు
నివేదిక: Environmental Accounting on Forest – 2025.
రూపొందించిన సంస్థ: Ministry of Statistics and Programme Implementation (MoSPI).
విడుదల తేదీ: 25 సెప్టెంబర్ 2025.
వేదిక: చండీగఢ్; 29వ CoCSSO.
పర్యావరణ ఖాతాల ప్రచురణల శ్రేణిలో: 8వ సంచిక.
అటవీ అకౌంటింగ్పై: తొలి ప్రత్యేక ప్రచురణ.
అనుసరించిన విధానం: UN System of Environmental-Economic Accounting (SEEA).
MoSPI SEEA విధానాన్ని స్వీకరించిన సంవత్సరం: 2018.
నివేదిక సంపుటాలు: 2.
భారతదేశ Forest Cover: 7.15 లక్షల చ.కి.మీ. (21.76%).
Forest Cover + Tree Cover: 8.27 లక్షల చ.కి.మీ. (25.17%).
2010–11 నుంచి 2021–22 వరకు Forest Cover పెరుగుదల: 17,444.61 చ.కి.మీ.
Forest Cover పెరుగుదలలో ప్రధాన రాష్ట్రాలు: కేరళ, కర్ణాటక, తమిళనాడు.
2013–2023 మధ్య Recorded Forest Area నికర పెరుగుదల: 3,356 చ.కి.మీ.
2013–2023 మధ్య Growing Stock పెరుగుదల: 305.53 మిలియన్ ఘన మీటర్లు (7.32%).
తెలంగాణ Growing Stock పెరుగుదల: 28 మిలియన్ ఘన మీటర్లు.
2021–22లో కలప, కలపేతర ఉత్పత్తుల సరఫరా సేవల విలువ: ₹37.93 వేల కోట్లు (ప్రస్తుత ధరలు).
2021–22లో కార్బన్ నిల్వ నియంత్రణ సేవల విలువ: ₹620.97 వేల కోట్లు (ప్రస్తుత ధరలు).
📌 గణాంకాలపై ముఖ్యమైన వివరణ
Forest Cover, Recorded Forest Area రెండూ ఒకటి కావు. Forest Cover చెట్ల పందిరి ఆధారంగా అంచనా వేస్తారు; Recorded Forest Area ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో నమోదైన అటవీ భూమి.
MoSPI విడుదల చేసిన PIB సంక్షిప్త వివరాల ప్రకారం 2013–2023 మధ్య Forest Extent Accountలో నికర పెరుగుదల 3,356 చ.కి.మీ.గా ఉంది. ఈ పెరుగుదలకు పునర్వర్గీకరణ, సరిహద్దుల సవరణలు ప్రధాన కారణాలుగా పేర్కొన్నారు.
సరఫరా సేవలు, కార్బన్ నిల్వ సేవల విలువలు ప్రస్తుత ధరలలో (Current Prices) ఇవ్వబడ్డాయి. వీటిని స్థిర ధరల (Constant Prices) గణాంకాలతో నేరుగా పోల్చకూడదు.
ఈ నివేదికలోని పలు అటవీ విస్తీర్ణ, సేవల గణాంకాలు వేర్వేరు కాల వ్యవధులకు సంబంధించినవి. ప్రతి గణాంకానికి పేర్కొన్న కాలాన్ని గమనించాలి.
📚 మూల సమాచారం
భారత ప్రభుత్వం – Ministry of Statistics and Programme Implementation (MoSPI), Environmental Accounting on Forest – 2025, Volume I & II; Press Information Bureau, 25 సెప్టెంబర్ 2025.

No comments:
Post a Comment