చంద్రశేఖర్ ఆజాద్

  

          భారత స్వాతంత్రోద్యమంలో చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ కి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఆయన ఎంద‌రికో స్పూర్తిదాయకంగా నిలిచారు. రవి అస్త‌మించని బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం అని ప్రగ‌ల్భాలు పలికే ఆనాటి తెల్ల‌దొరల ప్రభుత్వం ఆజాద్ ని సజీవంగా పట్టుకోలేకపోయింది. 1931 ఫిబ్రవ‌రి 27న ఆల్ఫ్రెడ్ పార్క్‌ లో నిర్వ‌హించిన ప్రజాగరన్ కార్య ్జ‌క్రమంలో ఆయన హ‌తుడయ్యేంతవర‌కు పోలీసులు ఎప్పుడూ ఆయ‌న్ని కనీసం తాకే సాహసం కూడా చేయలేకపోయారు.

         చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ తన తుదిశ్వాస వర‌కు భారత స్వాతంత్య్రం కోసమే బతికారు. ఆయన మధ్యప్రదేశ్ లోని భాబ్రా గ్రామంలో 1906 జూలై 23న జ‌న్మించారు. వారి స్వ‌స్థ‌లం ఉతర్త‌ప్రదేశ్ ఉన్నావో జిల్లాలోని బద‌ర్కా గ్రామం. కానీ తన తండ్రి సీతారామ్ తివారీ క‌రువు కారణంగా స్వ‌గ్రామాన్ని విడిచిపెట్టి బ‌తుకుదెరువు కోసం తన కుటుంబాన్ని మధ్యప్రదేశ్ లోని భాబ్రాకు తరలించారట. ఆయనది చిన్నతనం నుంచి తిరుగుబాటు ధోరణి. ఆయన చదువుకంటే క్రీడ‌ల్లో ఎక్కువ ఆస‌క్తి కనబరిచేవారు. తన పేరులో ఆజాద్ అనే ప‌దాన్ని జోడించడం వెనుక ఒక ఆస‌క్తికరమైన కథనం ఉంది.

          జలియన్ వాలాబాగ్ మారణ‌కాండ యువ చంద్రశేఖర్ ని కదిలించింది. అతని త‌ల్లి చంద్రశేఖర్ ని సంస్కృత పండితుడిగా చూడాలనుకుంది. కానీ ఆయన దేశాన్ని విముక్తి చేసే మార్గాన్నే ఎంచుకున్నారు. 1921లో స‌హాయ నిరాకరణోద్యమం జరుగుతున్న సమయంలో ద‌ర్నాలో కూర్చున్న 15 ఏళ్ళ చంద్రశేఖర్ ను పోలీసులు అరెస్టు చేశారు. కోర్టులో మెజిస్ట్రేట్ ముందు హాజ‌రు ప‌రిచారు. అప్పుడు మెజిస్ట్రేట్ నీ పేరు, తండ్రి పేరు, నీ అడ్రస్ ఏమని ప్ర‌శ్నించగా.. దానికి చంద్రశేఖర్ నా పేరు ఆజాద్, నా తండ్రి పేరు స్వ‌తంత్ర‌, నా అడ్రస్ జైలు అని సమాధానం చెప్పారు. ఆ జవాబుకు అతనికి శిక్ష ప‌డింది. కానీ, ఆజాద్ అనేది తన పేరుతో శాశ్వ‌తంగా ముడిపడిపోయింది.

         ఎంతో ఉధృతంగా సాగుతున్న స‌హాయ నిరాకరణోద్యమాన్ని చౌరీ- చౌరా ఘటనతో నిలిపివేయడం ఆయ‌న్ని నిరాశపరచింది. శాంతియుత మార్గాలతో స్వాతంత్ర్యాన్ని సాధించలేమని భావించి తన మ‌కాం బ‌నారస్ కు మార్చుకున్నారు. ఆ రోజుల్లో భారతదేశంలో బెనారస్ విప్ల‌వ కార్యకలాపాల‌కు కేంద్రంగా ఉండేది. 

         1924 అక్టోబర్ లో కాన్పూర్ లో హిందుస్థాన్ రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్ ను స్థాపించారు. త‌ర్వాత అదే హిందుస్థాన్ సోషలిస్ట్రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్గా మారింది. రామ్ ప్ర‌సాద్ బిస్మిల్, జోగేష్ చట‌ర్జీ, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్, యోగేంద్ర శుక్లా, శ‌చీంద్ర‌నాథ్ సన్యాల్, అష్ఫాఖుల్లా ఖాన్, రోషన్ సింగ్, రాజేంద్ర లాహిరి, భగత్ సింగ్, భగవతి చరణ్ వోహ్రా, సుఖదేవ్ వంటి గొప్ప విప్ల‌వకారులు ఆ అసోసియేషన్ కి ముఖ్య స‌భ్యులుగా ఉన్నారు. త‌ర్వాత దశాబ్దంలో ఈ పేర్ల‌న్నీ దేశ ప్రజలని ఎంతగానో ఆక‌ర్షించి అనేక మంది వారి బాటను అనుస‌రించేందుకు దోహదప‌డ్డాయి బ్రిటీష్ వారిని భయపెట్టాయి. త‌ర్వాత 1925లో జ‌రిగిన కకోరి రైలు సంఘటనలో ఈ సంస్థ‌కు చెందిన చాలా మంది స‌భ్యులను పోలీసులు అరెస్ట్ చేశారు. కానీ ఆజాద్, కుందన్లాల్ పోలీసుల నుంచి తప్పించుకున్నారు.

         1927 డిసెంబర్ 17న డి.ఎస్.పి జాన్ సాండర్స్ ని హత్య చేసిన అనంతరం భగత్ సింగ్, రాజ్ గురులు డిఎవి కాలేజ్ వైపు పరుగులు తీస్తుండగా చందన్ సింగ్ అనే ఒక కానిస్టేబుల్ వారి వెంటప‌డ్డాడు. చందన్ సింగ్ భగత్‌సింగ్ కి అతి చేరువగా సమీపించి అత‌న్ని ప‌ట్టుకునే ప్రయత్నం చేయగా దూరం నుంచి చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ కాల్చిన తూటా అతని కాలిలో దిగబడింది.

         1929లో సెంట్రల్ అసెంబ్లీబాంబు దాడి కేసులో ఈ సంస్థ‌కు చెందిన అనేక మంది స‌భ్యులను పోలీసులు అరెస్టు చేశారు. కానీ ఈ సంఘటన‌ల్లో కీలకపాత్ర పోషించిన ఆజాద్ ని మాత్రం ప‌ట్టుకోలేకపోయారు. ఆజాద్ జన్మస్థ‌లం అయిన భాబ్రాని సందర్శంచిన తొలి ప్ర‌దాని న‌రేంద్ర మోదీ. ప్రధాని న‌రేంద్ర మోదీ 2016లో తను చేప‌ట్టిన ‘జర యాద్ కరో కుర్బానీ’ (త్యాగాన్ని స్మ‌రించుకుందాం) కార్యక్రమాన్ని ఈ గ్రామం నుంచే ఆయన మొదలుపెట్టారు.

స్వామి దయానంద సరస్వతి

 

        1824 ఫిబ్రవరి 12వ తేదీన గుజరాత్ లోని టంకారాలో ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించిన దయానంద సరస్వతి తొలి పేరు మూల్ శంకర్. హిందూ కేలెండర్ ప్రకారం ఫాల్గుణ మాసం కృష్ణ పక్షంలో ఆయన జన్మదిన వేడుక జరుగుతుంది. కుటుంబం సంపన్నమైనది కావడంతో ఆయన ప్రారంభ జీవితం ఎంతో సౌకర్యవంతంగా సాగింది. 20 సంవత్సరాల పాటు ఆయన దేవాలయాలు, ప్రారనా స ్థ ్థలాలు, పవిత్ర స్థలాల సందర్శనకు దేశం అంతటా తిరిగారు. తనలోని అనుమానాల నివృత్తి కోసం ఆయన పర్వతాలు, అడవుల్లో ఉన్న ఎందరో యోగులను కలిశారు, కానీ, ఎవరి నుంచి సంతృప్తికరమైన సమాధానం పొందలేకపోయారు. చివరికి ఆయన మధురలో స్వామి విరాజానందను కలిశారు. మూల్ శంకర్ ఆయన శిష్యుడుగా చేరారు. వేదాల నుంచి నేరుగా అధ్యయనం చేయాలని విరాజానంద ఆయనను ఆదేశించారు. అధ్యయనం సందర్భంగా జీవితం, మరణంపై గల అనుమానాలన్నింటికీ ఆయన సమాధానం చెప్పారు. మూల్ శంకర్ కు వైదిక జ్ఞానాన్ని సమాజంలో ప్రచారం చేసే బాధ్యత స్వామి విరాజానంద అప్పగించారు. అతనికి రిషి దయానందగా నామకరణం చేశారు.

         1875 ఏప్రిల్ లో ముంబైలో దయానంద సరస్వతి ఆర్య సమాజం స్థాపించారు. అది ఒక హిందూ సంస్కరణోద్యమం. ఊహాత్మకమైన విశ్వాసాల నుంచి బయటపడాలన్నది ఆ సమాజం ధ్యేయం. వేదాల శక్తి అపారమైనదని ఆయన భావించేవారు. తత్వశాస్ర్తానికి కర్మ సిద్ధాంతం, పునరన్మ, బ్రహ్మచర ్జ ్యం, సన్యాసం అనే నాలుగు మూలస్తంభాలను ఆయన అందించారు.

        1876లో తొలిసారిగా స్వరాజ్య పిలుపు ఇచ్చింది ఆయనే అని చెబుతారు. ఆ తర్వాత లోకమాన్య తిలక్ ఆ పిలుపును ముందుకు నడిపించారు. సత్యార్ ప్రకాశ్ గు థ్ రించి రాస్ ఆయన భక్ తూ తిజ్ఞానంతో పాటు సమాజంలో నైతిక విలువల పెంపునకు, సంఘ సంస్కరణకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. కపటత్వం, ఆగ్రహం, క్రూరత్వం, మహిళలపై దురాగతాలకు వ్యతిరేకంగా ఆయన పోరాడారు. మతంలో మూఢనమ్మకాలు, దురాచారాలు, కపట వైఖరిని వ్యతిరేకించిన ఆయన వాసవ మత ్త స్వభావాన్ని ఆవిష్కరించారు.

         స్వామి దయానంద సరస్వతి మత చైతన్యం రగిలించడమే కాదు దేశాన్ని పరాయి పాలన నుంచి విముక్తం చేయడానికి జాతీయ తిరుగుబాటుకు కూడా తన వంతు సహకారం అందించారు. ఆర్య సమాజం ద్వారా సామాజిక సంస్కరణల కోసం ఆయన ఎన్నో కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. అస్పృశ్యత, సతి, బాల్య వివాహాలు, నరబలి, మత సంకుచిత వాదం, మూఢ విశ్వాసాలకు వ్యతిరేకంగా తీవ్ర పోరాటం చేశారు. వితంతు పునర్వివాహం, మత స్వేచ్ఛ, సౌభ్రాతృత్వానికి మద్దతు పలికారు.

         స్వామి దయానంద సరస్వతి 1883లో జోధ్ పూర్ మహారాజు వద్దకు వెళ్లారని చెబుతారు. స్వామి దయానంద సరస్వతి నుంచి స్ఫూర్తి పొందిన రాజా యశ్వంత్ సింగ్ ఒక రాజనర్తకితో తనకు గల సంబంధం తెగతెంపులు చేసుకున్నారు. దాంతో ఆగ్రహం చెందిన రాజనర్తకి వంటవానితో కలిసి కుట్ర చేసి స్వామీజీకి అందించిన ఆహారంలో గాజుముక్కలు కలిపింది. ఈ కారణంగా స్వామీజీ ఆరోగ్యం క్షీణించి 1883 అక్టోబర్ 30వ తేదీన మరణించారు.

AP HISTORY KAREEM 2017-18 !!! NEW CLASS NOTES !!!

 

 

.

.

 

 

.

.

 

 

 

స్వాతంత్ర్యానికి ముందు జాతీయ కాంగ్రెస్ స‌మావేశాలు

 

సంవత్సరం	స్థలం	అధ్యక్షుడు	ప్రాధాన్యం
1885	ముంబై, గోఖలే తేజ్ పాల్ సంస్కృత క‌ళాశాల‌	ఉమేశ్ చంద్ర బెనర్జీ	72 మంది పాల్గొన్నారు. డఫ్రిన్ కాంగ్రెస్ ను మైక్రోస్కోపిక్ మైనార్టీ అన్నాడు.
1886	క‌ల‌క‌త్తా	దాదాబాయ్ నౌరోజీ	మొద‌టి పార్శీ అధ్య‌క్షుడు ఎస్ ఎన్ బెన‌ర్జీ యొక్క ఇండియ‌న్ నేష‌న‌ల్ కాన్ఫ‌రెన్స్ కాంగ్రెస్‌లో విలీనం అయింది.
1887	మద్రాసు	బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ	మొట్ట‌మొద‌టి ముస్లిం కాంగ్రెస్ అధ్య‌క్షుడు
1888	అలహాబాద్	జార్జ్ యూల్	మొట్ట‌మొద‌టి బ్రిటిష్‌ కాంగ్రెస్ అధ్య‌క్షుడు
1889	ముంబై	వెడ్డర్న్ బర్న్	రెండో బ్రిటిష్ అధ్య‌క్షుడు
1890	కలకత్తా	ఫిరోజ్ షా మెహతా	–
1891	నాగపూర్	ఆనందాచార్యులు	మొట్ట‌మొద‌టి ఆంధ్ర కాంగ్రెస్ అధ్య‌క్షుడు
1892	అలహాబాద్	డబ్ల్యూసీ బెనర్జీ	–
1893	లాహోర్	దాదాబాయి నౌరోజీ	–
1894	మద్రాస్	ఆల్ఫ్రెడ్ వెబ్	మూడ‌వ ఆంగ్లేయ అధ్య‌క్షుడు
1895	పుణే	సురేంద్రనాథ్ బెనర్జీ	–
1896	కలకత్తా	సయానీ	తొలిసారి వందేమాత‌రం పాడారు.
1897	అమరావతి (మహారాష్ట్ర)	శంకరన్	–
1898	మద్రాస్	ఆనంద మోహన్ బోస్	–
1899	లక్నో	రమేశ్ చంద్రదత్	ఇత‌ను ఎక‌న‌మిక్ హిస్ట‌రీ ఆఫ్ ఇండియా పుస్త‌కం రాశాడు.
1900	లాహోర్	చంద్రవార్కర్	నేష‌న‌ల్ సైన్స్ లీగ్‌ను లాహోర్‌లో స్థాపించాడు.
1901	కలకత్తా	డి.ఇ. వాచ్	–
1902	అహ్మదాబాద్	ఎస్. ఎన్. బెనర్జీ	–
1903	మద్రాస్	లాలా హన్స్ రాజ్	–
1904	ముంబై	హెన్రీకాటన్	–
1905	వారణాసి	గోఖలే	బెంగాల్‌కు వ‌ర్తించేలా స్వ‌రాజ్ తీర్మానాన్ని ఆమోదించారు
1906	కలకత్తా	దాదాబాయి నౌరోజీ	స్వ‌రాజ్‌, స్వ‌దేశీ, బ‌హిష్క‌ర‌ణ‌, జాతీయ విద్యా తీర్మానాలు
1907	సూరత్	రాస్ బిహారీ ఘోష్	మిత‌వాదులు, అతివాదులుగా కాంగ్రెస్ విడిపోయింది
1908	మద్రాస్	రాస్ బిహారీ ఘోష్	–
1909	లాహోర్	మదన్ మోహన్ మాలవ్య	–
1910	అలహాబాద్	వెడ్డెన్ బర్న్	–
1911	కలకత్తా	బిషన్ నారాయనణ్ దాస్	మొద‌టిసారి జ‌న‌గ‌ణ‌మ‌న పాడారు
1912	బంకీపూర్ (పశ్చిమ బెంగాల్)	మూడ్ కల్	ఒక్క ముస్లిం కూడా పాల్గొన‌లేదు. త‌క్క‌వ కాలం జ‌రిగిన స‌మావేశం
1913	కరాచీ	నవాబ్ మహ్మద్ అలీ	ముస్లింలు ఎక్కువ సంఖ్య‌లో పాల్గొన్నారు.
1914	మద్రాస్	భూపేంద్రనాథ్ బోస్	–
1915	బొంబాయి	ఎస్.పి. సిన్హా	–
1916	లక్నో	అంబికా చరణ్ మజుందార్	మిత‌వాదులు, అతివాదులు, ముస్లిం లీగ్ ఏక‌మ‌య్యాయి. (తిల‌క్‌, అనిబిసెంట్‌, జిన్నాల వ‌ల్ల‌)
1917	కలకత్తా	అనిబిసెంట్	మొట్ట‌మొద‌టి మ‌హిళా కాంగ్రెస్ అధ్య‌క్షురాలు
1918	బొంబాయి ప్రత్యేక సమావేశం	హసన్ ఇమామ్	1917 ఆగ‌స్టు డిక్ల‌రేష‌న్‌ను చ‌ర్చించారు
1918	ఢిల్లీ వార్షిక సమావేశం	మదన్ మోహన్ మాలవ్య	ఎస్ ఎన్ బెన‌ర్జీ నేష‌న‌ల్ లిబ‌ర‌ల్ పార్టీ స్థాపించాడు.
1919	అమృత్‌స‌ర్‌	మోతీలాల్ నెహ్రూ	జ‌లియ‌న్ వాలాబాగ్ సంఘ‌ట‌న జ‌రిగింది.
1920	కలకత్తా ప్రత్యేక సమావేశం	లాలా లజపతి రాయ్	గాంధీ స‌హాయ నిరాక‌ర‌ణ ఉద్య‌మం స్టార్ట్ చేశారు
1920	నాగపూర్ వార్షిక సమావేశం	విజయ రాఘవాచారి	గాంధీ స‌హాయ నిరాక‌ర‌ణ ఉద్య‌మం ఆమోదించారు. కాంగ్రెస్ స‌భ్య‌త్వ రుసుము 4 అణాలు. 15 మంది స‌భ్యుల‌తో సీడ‌బ్ల్యూసీ ఏర్పాటు. భాషా ప్రాతిప‌దిక‌న పీసీసీలు ఏర్పాటు. గ్రామ‌, తాలూకా, జిల్లా కాంగ్రెస్ క‌మిటీలు ఏర్ప‌డ్డాయి.
1921	అహ్మదాబాద్	సీఆర్ దాస్	సీఆర్ దాస్ జైల్లో ఉండ‌టంతో హ‌కీం అజ్మ‌ల్ ఖాన్ అధ్య‌క్షుడిగా బాధ్య‌త‌లు తీసుకున్నారు.
1922	గయ (బీహార్)	సీఆర్ దాస్	చ‌ట్ట స‌భ ప్ర‌వేశ బిల్లు ప్ర‌వేశ‌పెట్ట‌బ‌డింది. కానీ తిర‌స్క‌రించ‌బ‌డింది. ఇది స్వ‌రాజ్ పార్టీ స్థాప‌న‌కు కార‌ణ‌మైంది.
1923	ఢిల్లీ ప్రత్యేక సమావేశం	మౌలానా అబుద్ కలాం ఆజాద్	అతి చిన్న వ‌య‌సులో కాంగ్రెస్ అధ్య‌క్షుడు. ఆల్ ఇండియా ఖాదీ బోర్డును ఏర్పాటు చేయాల‌ని నిర్ణ‌యించారు.
1923	కాకినాడ	మహ్మద్ అలీ	ఆల‌య ప్ర‌వేశ ఉద్య‌మాల‌లో కాంగ్రెస్ కార్య‌క‌ర్త‌లు పాల్గొన‌వ‌చ్చు అనే తీర్మానం ఆమోదం
1924	బెల్గాం	గాంధీ	1. కౌన్సిల్ ఎంట్రీ ఆమోదం 2. కాంగ్రెస్ స‌భ్యునిగా చేరుట‌కు క‌నీస అర్హ‌త నేత ప‌ని తెలియుట‌
1925	కాన్పూర్	సరోజినీ నాయుడు	తొలి భార‌త మ‌హిళా కాంగ్రెస్ అధ్య‌క్షురాలు
1926	గౌహతి	శ్రీనివాస అయ్యంగార్	కాంగ్రెస్ కార్య‌క‌ర్త‌లు లేదా నాయ‌కులు ఖ‌ద్ద‌రును ధ‌రించి కాంగ్రెస్ స‌మావేశాల‌కు హాజ‌ర‌వుట‌ను త‌ప్ప‌నిసరి చేశారు
1927	మద్రాస్ (ఆవడి)	ఎమ్.ఎ. అన్సారీ	సైమ‌న్ క‌మిష‌న్ బ‌హిష్క‌ర‌ణ‌కు నిర్ణ‌యం. భ‌విష్య‌త్ డిమాండ్ల‌లో ప్రాథ‌మిక హ‌క్కుల‌ను చేర్చాలి. పూర్ణ స్వ‌రాజ్‌పై చ‌ర్చ జ‌రిగింది.
1928	కలకత్తా	మోతీలాల్ నెహ్రూ	నెహ్రూ తీర్మానం చ‌ర్చించ‌బ‌డింది. 1929 డిసెంబ‌ర్ 31లోపు స్వ‌యం ప‌రిపాల‌న భార‌త్‌కు క‌ల్పించాల‌ని బ్రిటిష్ వారికి అల్టిమేటం జారీ
1929	లాహోర్	జవహర్ లాల్ నెహ్రూ (ప‌టేల్‌ను అధ్య‌క్షుడిగా చేసేందుకు చాలా మంది ప్ర‌య‌త్నించారు)	1. పూర్ణ స్వ‌రాజ్ నెహ్రూ (వ‌ల్లాభాయ్‌) 2. శాస‌నోల్లంఘ‌న ప్రారంభించ‌డానికి నిర్ణ‌యం 3. ఏటా జ‌న‌వ‌రి 26న స్వాతంత్ర్య దినంగా జ‌రుపుట‌కు నిర్ణ‌యం 4. నెహ్రూ దేశ తిరంగా ప‌తాకాన్ని లాహోర్‌లో రావి న‌ది ఒడ్డున తొలిసారి ఎగుర‌వేశారు. (పింగ‌ళి వెంక‌య్య దీన్ని 1921లో గాంధీకి స‌మ‌ర్పించారు)
1930	–	జవహర్ లాల్ నెహ్రూ	శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం కారణంగా సమావేశం జరగలేదు
1931	కరాచీ	వల్లభాయ్ పటేల్	ప్రాథమిక హక్కుులు డిమాండ్ చేశారు
1932	ఢిల్లీ	రన్ చాద్దోస్ సేఠ్	సమావేశం నిషేధించబడింది
1933	కలకత్తా	నళినీ సేన్ గుప్తా	సమావేశం నిషేధించబడింది
1934	బాంబే	రాజేంద్ర ప్రసాద్	సమావేశం నిషేధించబడింది
1935	–	–	నిషేధం కారణంగా సమావేశం జరగలేదు. రాజేంద్ర ప్రసాద్ అధ్య‌క్షుడిగా కొనసాగారు.
1936	లక్నో	జవహర్ లాల్ నెహ్రూ	సామ్యవాదం పదం తొలిసారి నిర్వచించారు. 1937 ఎన్నికల్లో పాల్గొనడానికి నిర్ణయించారు
1937	ఫైజ్ పూర్	నెహ్రూ	గ్రామంలో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశం
1938	హరిపుర	సుభాష్ చంద్ర బోస్	తొలిసారి బోస్ ప్రణాళికా సంఘాన్ని డిమాండ్ చేశాడు. స్వాతంత్ర్యం అనే పదం తొలిసారి నిర్వహించబడింది.
1939	త్రిపుర	సుభాష్ చంద్ర బోస్	బోస్ గాంధీ అభ్యర్థి పట్టాభి సీతారామయ్యను ఓడించి అధ్య‌క్షుడిగా గెలిచాడు
1940	రాయ్ ఘడ్	మౌలానా అబుల్ క‌లాం ఆజాద్‌	వ్య‌క్తిగ‌త స‌త్యాగ్ర‌హం ప్రారంభించారు. ఆమోదం ల‌భించింది.
1941-46	–	ఎక్కువ కాలం ఆజాద్ అధ్య‌క్షుడిగా ప‌ని చేశారు	అరెస్టుల కార‌ణంగా కాంగ్రెస్ స‌మావేశాలు జ‌ర‌గ‌లేదు
1946	మీరట్	జేబీ కృప‌లానీ	దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వ‌చ్చిన‌ప్పుడు కృప‌లానీ అధ్య‌క్షుడిగా ఉన్నారు.
1948	జైపూర్	ప‌ట్టాభి సీతారామ‌య్య‌	స్వాతంత్ర్యం వ‌చ్చిన త‌ర్వాత జ‌రిగిన కాంగ్రెస్ స‌మావేశం