2021 భౌతిక శాస్త్రంలో ముగ్గురికి నోబెల్‌

 

           2021 సంవత్సరానికిగానూ..భౌతిక శాస్త్రం(Nobel Prize in Physics 2021)లో ముగ్గురిని నోబెల్‌ వరించింది. శాస్త్రవేత్తలు సుకురో మనాబో(Syukuro Manabe), క్లాస్‌ హాసిల్‌మన్‌, జార్జియో పారిసీలను ఈ ఏడాది నోబెల్‌ బహుమతికి ఎంపిక చేసినట్లు రాయల్‌ స్వీడిష్‌ అకాడమీ 05.10.2021 ప్రకటించింది.

 

• సంక్లిష్టమైన భౌతిక వ్యవస్థలపై పరిశోధనలకు గానూ వీరికి ఈ ప్రతిష్ఠాత్మక అవార్డును అందిస్తున్నట్లు అకాడమీ తెలిపింది. 
• ఇందులో జార్జియో పారిసీ(Giorgio Parisi)కి సగం పురస్కారాన్ని ఇవ్వగా.. మిగతా సగాన్ని సుకురో మనాబో, క్లాస్‌ హాసిల్‌మన్‌(Klaus Hasselmann) పంచుకోనున్నారు. 
• ఈ నోబెల్ పురస్కారం(Nobel Prize) కింద బంగారు పతకంతో పాటు 10 మిలియన్ స్వీడిష్ క్రోనర్ ($ 1.14 మిలియన్లకు పైగా) నగదు బహమతిగా అందజేస్తారు.
• డిసెంబరు 10 అందజేస్తారు
  

2021 వైద్యశాస్త్రంలో ఇద్దరి అమెరికన్లకు నోబెల్‌

 

           వైద్యశాస్త్రంలో 2021 సంవత్సరానికి గాను అమెరికన్‌ పరిశోధకులను నోబెల్‌ బహుమతి వరించింది. డాక్టర్‌ డేవిడ్‌ జూలియస్‌, డా. అర్డెమ్‌ పటాపౌటియన్‌లుకు ఉమ్మడిగా నోబెల్‌ బహుమతి ప్రకటించారు. శరీరం ఎందుకు వేడెక్కెతుంది.. స్పర్శలో తేడాలపై పరిశోధనకు గాను వీరు ఎంపికయ్యారు. 

 

           ‘మానవ నాడీ వ్యవస్థలో ఉష్ణము, చలి, స్పర్శ వంటి సంకేతాలు ఎలా ప్రారంభమవుతాయనే విషయాన్ని ఈ ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తల ఆవిష్కరణలు స్పష్టంగా వివరించాయి. ఈ ఆవిష్కరణలు ఎన్నో శరీరక వ్యవస్థలు, వ్యాధుల పరిస్థితులను తెలుసుకోవడంలో ఎంతో కీలకమైనవి’ అని నోబెల్‌ జ్యూరీ అభిప్రాయపడింది. రోజువారీ జీవితంలో ఈ అనుభూతులను చాలా తేలికగా తీసుకుంటాం.. కానీ, ఉష్ణోగ్రత, పీడనాన్ని గ్రహించడానికి నరాలు ఎలా ప్రేరేపించబడతాయనే ప్రశ్నలకు తాజాగా ఈ ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తలు సమాధానాన్ని కనుగొన్నారని నోబెల్‌ జ్యూరీ అభిప్రాయపడింది.

• డేవిడ్‌ జూలియస్‌(David Julius) అమెరికాలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ కాలిఫోర్నియాలో ప్రొఫెసర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు.
• అర్డెమ్‌ పటాపౌటియన్‌ కూడా కాలిఫోర్నియాలోని స్క్రిస్స్‌ రీసెర్చ్‌లో కేంద్రంలో ప్రొఫెసర్‌గా ఉన్నారు. 
• ఈ నోబెల్ పురస్కారం(Nobel Prize) కింద బంగారు పతకంతో పాటు 10 మిలియన్ స్వీడిష్ క్రోనర్ ($ 1.14 మిలియన్లకు పైగా) నగదు బహమతిగా అందజేస్తారు.
• డిసెంబరు 10న స్వీడన్ రాజధాని స్టాక్ హోంలో ప్రధానం చేస్తారు.

నోబెల్ బహుమతి - 2017 విజేతలు

      వైద్యశాస్త్రం, భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రంలో విశేష కృషి చేసిన శాస్త్రవేత్తలకు.. సాహిత్య రంగంలో రచయితలకు.. ప్రపంచ శాంతి కోసం పాటుపడిన వ్యక్తులకు ఏటా నోబెల్ బహుమతులు అందజేస్తారు.

        మొదటి ఐదు రంగాల విజేతలను స్వీడిష్ అకాడమీ ప్రకటిస్తుంది. శాంతి బహుమతిని నార్వే ప్రకటిస్తుంది. డైనమైట్‌ను కనుగొన్న ప్రముఖ స్వీడిష్ శాస్త్రవేత్త ఆల్‌ఫ్రెడ్ నోబెల్ పేరిట 1901 నుంచి ఈ అవార్డులను ఇస్తున్నారు. ఈ మేరకు 2017 సంవత్సరానికి గాను వైద్యశాస్త్రంలో జెఫ్రీ సి.హాల్, మైకేల్ రోస్‌బాష్, మైకేల్ డబ్ల్యూ యంగ్‌లను నోబెల్ బహుమతి వరించింది. రసాయన శాస్త్రంలో జాక్వెస్ డుబోషే, జోయాకిమ్ ఫ్రాంక్, రిచర్డ్ హెండర్సన్‌లకు ఈ ప్రతిష్టాత్మక అవార్డును ప్రకటించారు. భౌతికశాస్త్రంలో రైనర్ వీస్, కిప్ థోర్న్, బారీ బారిష్‌లు నోబెల్ బహుమతికి ఎంపికయ్యారు. నోబెల్ సాహిత్య పురస్కారానికి కజువో ఇషిగురో.. నోబెల్ శాంతి బహుమతికి ‘ఇంటర్నేషనల్ క్యాంపెయిన్ టు అబాలిష్ న్యూక్లియర్ వెపన్‌‌స-ఐ కెన్’ సంస్థ.. ఆర్థికశాస్త్రంలో నోబెల్ అవార్డుకి ప్రముఖ ఎకనమిస్ట్ రిచర్డ్ థేలర్ ఎంపికయ్యారు.

జీవగడియారానికి వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్

         వెద్య శాస్త్రంలో విశేష సేవలందిస్తున్న అమెరికాకు చెందిన ముగ్గురు జన్యు శాస్త్రవేత్తలు జెఫ్రీ సి.హాల్, మైకేల్ రోస్‌బాష్, మైకేల్ డబ్ల్యూ యంగ్‌లు వైద్య రంగంలో నోబెల్ అవార్డుకు ఎంపికయ్యారు. మానవుడు, జంతువులతోపాటు ఇతర జీవుల్లో నిద్రపోయే, మేల్కొనే సమయాలను నియంత్రించే జీవగడియారం (సిర్కాడియమ్ రిథమ్) రహస్యాన్ని శోధించినందుకు గాను వీరిని నోబెల్ పురస్కారం వరించింది. ఈ ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలు 1.1 మిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ.7 కోట్లు) ప్రైజ్‌మనీని సంయుక్తంగా పంచుకోనున్నారు.
భూమిపై నివసించే ప్రతి జీవి భూపరిభ్రమణానికి అనుగుణంగా జీవిస్తుందని గతంలోనే శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. అయితే జీవుల్లో రోజువారీ క్రియలైన నిద్ర, ఆహార అలవాట్లు, హార్మోన్‌‌స విడుదల, శరీర ఉష్ణోగ్రతలను నియంత్రించే సిర్కాడియమ్ క్లాక్ పనితీరును శరీరంలోని కణాలు ఏ విధంగా తమ అధీనంలో ఉంచుకుంటాయో ఈ ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలు తమ పరిశోధనల ద్వారా నిరూపించారు. అలాగే మానవులు, జంతువులు, మొక్కలు జీవన గమనం (బయోలాజికల్ రిథమ్)కు ఇమిడిపోయే విధానాన్ని వివరించారు. సిర్కాడియమ్ క్లాక్ సరిగ్గా పనిచేయని సందర్భాల్లో ఒత్తిడి, బైపోలార్ డిజార్డర్‌లతోపాటు కొన్ని రకాల నాడీ సంబంధిత వ్యాధులు వస్తాయని తెలిపారు. షిఫ్ట్‌ల వారీగా ఉద్యోగం చేసేవారిలో రోజువారీ జీవక్రియలు, సిర్కాడియమ్ క్లాక్ మధ్య వ్యత్యాసం ఏర్పడి ప్రాణాంతక వ్యాధులైన కేన్సర్, జీవక్రియ రుగ్మతలు తలెత్తే ప్రమాదం ఉన్నట్లు తేలింది. మొత్తంగా బయటి వాతావరణానికి, జీవ గడియారం మధ్య ఏర్పడే వ్యత్యాసం వల్ల అనారోగ్యం బారిన పడే ప్రమాదమున్నట్లు తెలిపారు.

గురుత్వతరంగాలను గుర్తించినందుకు నోబెల్

       గురుత్వతరంగాల ఉనికిని గుర్తించినందుకుగాను అమెరికాకు చెందిన ముగ్గురు ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రవేత్తలైన రైనర్ వీస్, కిప్ థోర్న్, బారీ బారిష్‌లను నోబెల్ అవార్డు- 2017 వరించింది. తన సాపేక్ష సిద్ధాంతంలో భాగంగా ఈ గురుత్వ తరంగాల గురించి వందేళ్ల కిందటే ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త అల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ ప్రతిపాదించారు. కృష్ణ బిలాలు ఒకదానికి మరొకటి ఢీకొనడం వంటి పరిణామాలు జరగడం వల్ల ఇవి ఏర్పడతాయని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. 2015లోనే వీటిని తొలిసారిగా గుర్తించినప్పటికీ 2016 ఫిబ్రవరిలో ప్రకటించారు. వీటిని గుర్తించేందుకు యూఎస్‌లోని కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో లేజర్ ఇంటర్ ఫెరోమీటర్ గ్రావిటేషనల్ వేవ్ అబ్జర్వేటరీ (లిగో)ను థోర్న్, వీస్ సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశారు. ఆ తర్వాత బారిష్ ఈ ప్రాజెక్టుకు తుది రూపునిచ్చారు. దాదాపు 130 కోట్ల కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో ఏర్పడ్డ గురుత్వ తరంగాలను వీరు తొలిసారిగా ప్రత్యక్షంగా గుర్తించగలిగారు.

        ఈ అంతు చిక్కని తరంగాలను 2015 నుంచి ఇప్పటి వరకు 4 సార్లు గుర్తించగలిగారు. రెండు సార్లు ‘లిగో’ ను, ఇంకోసారి ఇటలీలో యురోపియన్ గ్రావి టేషనల్ అబ్జర్వేటరీ (విర్గో)ను ఉపయోగించారు. కృష్ణ బిలాలు ఎటువంటి కాంతినీ వెదజల్లవు. వీటిని కేవలం గురుత్వ తరంగాల ఆధారంగానే గుర్తించే వీలు కలుగుతుంది.

అణువుల అధ్యయనానికి కెమిస్ట్రీ నోబెల్

        అతి సూక్ష్మమైన అణువులను ఫొటోలు తీసే కొత్త పద్ధతిని కనుగొన్నందుకు గాను జాక్వెస్ డుబోషే(స్విట్జర్లాండ్), జోయాకిమ్ ఫ్రాంక్(జర్మనీ), రిచర్డ్ హెండర్సన్(స్కాట్‌లాండ్)కు రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ అవార్డు దక్కింది. వీరు ఎలక్ట్రాన్ కిరణాలతో అణువుల మెరుగైన ఫొటోలు తీసేందుకు ‘క్రయో ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ’ అనే పద్ధతిని కనుగొన్నారు. దీంతో ఎంతో సులువుగా జీవ అణువుల త్రీడీ చిత్రాలను తీయవచ్చు. తద్వారా సూక్ష్మమైన కణ నిర్మాణాలను, వైరస్‌లను, ప్రొటీన్లను అధ్యయనం చేయొచ్చు. ఇటీవల బ్రెజిల్‌లో సంచలనం సృష్టించిన జికా వైరస్‌ను ప్రపంచానికి చూపించేందుకు, అల్జీమర్స్ (మతిమరుపు) వ్యాధితో సంబంధం ఉన్న ఎంజైమ్‌ను గుర్తించేందుకు ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ విధానాన్నే ఉపయోగించారు.

కజువో ఇషిగురోకు సాహిత్య నోబెల్

        బ్రిటన్ నవలా రచయిత కజువో ఇషిగురో ‘The Remains of the Day’ నవలకు గాను నోబెల్ సాహిత్య పురస్కారానికి ఎంపికయ్యారు. ఈ నవలకు 1989లో మాన్ బుకర్ ప్రైజ్ కూడా లభించింది. ఇషిగురోకు ప్రైజ్‌మనీకి కింద 1.1 మిలియన్ డాలర్లు (సుమారు రూ.7 కోట్లు) అందజేస్తారు. నోబెల్ సాహిత్య పురస్కారం పొందిన 114వ రచయిత ఇషిగురో.

        రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నాగసాకీలో పరిస్థితులపై ఇషిగురో 1982లో ‘ద పేల్ వ్యూ ఆఫ్ హిల్స్’ (తొలి నవల), 1986లో ‘యాన్ ఆర్టిస్ట్ ఆఫ్ ద ఫ్లోటింగ్ వరల్డ్’ అనే నవలను రచించారు. 2005లో ‘నెవర్ లెట్ మీ గో’అనే సైన్‌‌స ఫిక్షన్, 2015లో ద బరీడ్ జెయింట్ ను రచించారు.

ఆర్థికశాస్త్రంలో థేలర్‌కు నోబెల్

        ఆర్థిక, మనస్తత్వశాస్త్రాల సమన్వయంపై విశేష కృషి చేసిన ప్రముఖ ఎకనమిస్ట్ రిచర్డ్ థేలర్(72)ను ఆర్థికశాస్త్రంలో నోబెల్ అవార్డుకు ఎంపికయ్యారు. ఈ అవార్డుతోపాటు 1.1 మిలియన్ డాలర్ల ప్రైజ్‌మనీని ఆయన అందుకోనున్నారు. ఆర్థికపరమైన నిర్ణయాలు ఎప్పుడూ పూర్తిగా హేతుబద్ధతపైననే ఆధారపడవని, మానవ సంబంధాల లోతైన ప్రభావం వాటిపై ఎక్కువగానే ఉంటుందని నిర్ధారించేలా ఆయన పరిశోధనలు సాగాయి.

       అమెరికాకు చెందిన రిచర్డ్ థేలర్.. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ చికాగోలో ఆర్థికశాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. తనకిష్టమైన ‘బిహేవియరల్ ఎకనమిక్స్’లో ఆయన విసృ్తత పరిశోధనలు చేశారు. ఆ దృగ్విషయాన్ని ప్రతిపాదించిన తొలివ్యక్తిగా నిలిచారు. ఆర్థిక వ్యవస్థలో వ్యక్తులు లేదా బృందాలు తీసుకునే ఆర్థికపరమైన నిర్ణయాల్లో వారి మనస్తత్వం, వారికి సంబంధించిన సామాజిక, వ్యక్తిగత అంశాలు ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయనే అంశంపై ఆయన ప్రధానంగా దృష్టి పెట్టారు. ఇందులో భాగంగా ఎకనమిక్స్, సైకాలజీల మధ్య దూరాన్ని చెరిపేసి, వాటి మధ్య నెలకొన్న సంబంధాన్ని చూపే ప్రయత్నం చేశారు. అందుకే నోబెల్ జ్యూరీ.. ‘వ్యక్తిగత ఆర్థిక నిర్ణయాలు, మనస్తత్వ శాస్త్రాల మధ్య సమన్వయాన్ని సాధించిన తొలి శాస్త్రవేత్త’గా థేలర్‌ను గుర్తించింది. ఆర్థిక శాస్త్రానికి మరింత మానవీయతను సమకూర్చిన వ్యక్తిగా ఆయనను ప్రశంసించింది.

 
నడ్జ్ థీయరీ..

        సమాజం ఎదుర్కొంటున్న పలు సమస్యల పరిష్కారానికి బిహేవియరల్ ఎకనమిక్స్‌ను సాధనంగా చూపిన థేలర్ సిద్ధాంతం ‘నడ్‌‌జ థీయరీ’గా పాపులర్ అయింది. ‘నడ్‌‌జ’ అనే అత్యధిక కాపీలు అమ్ముడుపోయిన పుస్తకాన్ని కూడా ఆయన మరొకరితో కలసి రాశారు. థేలర్ ప్రతిపాదించిన మరో సిద్ధాంతం ‘మెంటల్ అకౌంటింగ్’. వినియోగదారులు తమ ఆదాయ, ఖర్చులను మనస్సులోనే లెక్కలేసుకుని, నిర్ణయాలను సులభతరం చేసుకుంటారని వివరించేదే ఆ సిద్ధాంతం. పరిమిత హేతుబద్ధత, స్వీయ నియంత్రణ లేకపోవడం, సామాజిక ప్రాధాన్యతలు.. వ్యక్తుల ఆర్థిక నిర్ణయాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయనే విషయాలను ఆయన సమగ్రంగా విశ్లేషించారు.

‘ఐ కెన్’కు నోబెల్ శాంతి పురస్కారం

   అణ్వాయుధాలను నిర్మూలించేందుకు విశేష కృషిచేస్తున్న ‘ఇంటర్నేషనల్ క్యాంపెయిన్ టు అబాలిష్ న్యూక్లియర్ వెపన్‌‌స-ఐ కెన్’ (అణ్వాస్త్రాల నిర్మూలనకు అంతర్జాతీయ ఉద్యమం) అనే సంస్థను 1.1 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన నోబెల్ శాంతి బహుమతి వరించింది. ఐ కెన్ అనేది ఒక ఉద్యమ సంస్థ. అంతర్జాతీయంగా అణ్వస్త్ర నిరాయుధీకరణను కోరుకుంటున్న వివిధ దేశాల్లోని వందలాది సంస్థల సమాహారం. స్విట్జర్లాండ్‌లోని జెనీవా కేంద్రంగా పనిచేసే ఐ కెన్...అణ్వాయుధాల నివారణకు ప్రపంచ దేశాలు సహకరించుకోవడంలో చోదక శక్తిగా పనిచేస్తోందని నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ చైర్‌వుమన్ బెరిట్ రీస్-అండర్సన్ పేర్కొన్నారు. ఇటీవల ఉత్తర కొరియా వరుసగా అణ్వస్త్ర, క్షిపణి పరీక్షలు జరుపుతుండటం, ఇరాన్‌తో అణు ఒప్పందాన్ని రద్దుచేసుకుంటామంటూ అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ వ్యాఖ్యానిస్తున్న నేపథ్యంలో నోబెల్ శాంతి బహుమతి ఐ కెన్‌కు లభించడం గమనార్హం.

భారతరత్న

         భారతరత్న అనేది భారతదేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం. దీన్ని 1954 జనవరి 2న ఏర్పాటు చేశారు. గతంలో ఈ పురస్కారాన్ని కళలు, సాహిత్యం, శాస్త్ర, ప్రజాసేవా రంగాల్లో అత్యున్నత ప్రతిభ కనబరిచినవారికి అందజేసేవారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం 2011 డిసెంబర్‌లో ఏ రంగంలోనైనా అసమాన సేవలు అందించినవారికి, అద్వితీయ ప్రతిభావంతులకు ఈ అవార్డు ఇచ్చేలా మార్పులు చేసింది. ఒక సంవత్సరంలో భారతరత్న పురస్కారాన్ని ముగ్గురు వ్యక్తులకు మించి ఇవ్వకూడ‌దు. ఇప్పటి వరకూ ఈ అవార్డును 45 మందికి ప్రదానం చేశారు. గ్రహీతలు ఈ అవార్డును వారి పేరుకు ముందుగానీ, వెనుకగానీ ఉపయోగించకూడదు. 

        మొదటిసారిగా భారతరత్న అందుకున్న ముగ్గురు వ్యక్తులు - సి. రాజగోపాలాచారి, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, సి.వి. రామన్. వీరికి 1954లో ఈ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు. 1966లో మరణానంతరం ఈ అవార్డు పొందిన తొలి వ్యక్తి లాల్‌బహదూర్ శాస్త్రి. ఇప్పటి వరకు 12 మందికి మరణానంతరం ఈ అవార్డును ప్రదానం చేశారు. ఈ అవార్డు అందుకున్న తొలి మహిళ ఇందిరా గాంధీ. ఈమెకు 1971లో దీన్ని ప్రకటించారు. 2013లో భారతరత్నను ప్రఖ్యాత రసాయన శాస్త్రవేత్త సి.ఎన్.ఆర్. రావు, క్రికెటర్ సచిన్ టెండూల్కర్‌కు ప్రకటించారు. ఈ అవార్డు అందుకున్న తొలి క్రీడాకారుడు సచిన్. అంతేకాకుండా 40 ఏళ్ల వయసులో భారతదేశ అత్యున్నత పురస్కారాన్ని పొందిన పిన్న వయస్కుడు కూడా సచినే కావడం గమనార్హం. 2014 డిసెంబర్ 24న పండిట్ మదన్‌మోహన్ మాలవ్య (మరణానంతరం), భారత మాజీ ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయికి భారతరత్న ప్రకటించారు.

        ఈ అవార్డును ఇద్దరు విదేశీయులకు కూడా ప్రదానం చేశారు. 1987లో ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ (పాకిస్తాన్), 1990లో నెల్సన్ మండేలాకు భారతరత్న అందజేశారు. ఇప్పటి వరకు ఐదుగురు మహిళలకు ఈ పురస్కారం లభించింది. భారతరత్నతో పాటు నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నవారు సి.వి. రామన్, మదర్ థెరిసా, అమర్త్యసేన్.

        భారతరత్న పురస్కార గ్రహీతలకు రాష్ట్రపతి సంతకంతో కూడిన సర్టిఫికేట్, రాగి ఆకు ప్రతిమను బహూకరిస్తారు. నగదు బహుమతి ఉండదు. 1977 జూలైలో జనతా ప్రభుత్వం ఈ అవార్డును రద్దు చేసింది. 1980లో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం పునరుద్ధరించింది.

 భారతరత్న అవార్డు గ్రహీతలు

1. సి. రాజగోపాలాచారి - 1954
   స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, భారతదేశ చివరి గవర్నర్ జనరల్.
2. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ - 1954
   ప్రముఖ విద్యావేత్త, భారత తొలి ఉప రాష్ట్రపతిగా రెండు పర్యాయాలు పనిచేశారు (1952-62). ఆ తర్వాత 1962 నుంచి 1967 వరకు భారత రెండో రాష్ట్రపతిగా పనిచేశారు. ఆయన పుట్టినరోజైన సెప్టెంబర్ 5వ తేదీని ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా నిర్వహిస్తారు.
3. సి.వి. రామన్ - 1954
   ప్రఖ్యాత భౌతిక శాస్త్రవేత్త. 1930లో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు.
4. భగవాన్ దాస్ - 1955
   స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు. 1921లో ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని వారణాసిలో కాశీ విద్యా పీఠ్‌ను స్థాపించారు. ఈ సంస్థనే 1995లో మహాత్మాగాంధీ కాశీ విద్యాపీఠ్‌గా పేరుమార్చారు.
5. మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య - 1955
   విఖ్యాత సివిల్ ఇంజనీర్
6. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ - 1955
   1947 నుంచి 1964 వరకు తొలి భారత ప్రధానిగా పనిచేశారు.
7. గోవింద్ వల్లభ్ పంత్ - 1957
   స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి తొలి ముఖ్యమంత్రి (1950-54)గా పనిచేశారు.
8. థొండో కేశవ్ కర్వే - 1958
   ప్రముఖ సంఘ సంస్కర్త. మహర్షి కర్వేగా విఖ్యాతి చెందారు. మహిళల అభివృద్ధికి పాటుపడ్డారు. 1958లో తన నూరో ఏట భారతరత్న అందుకున్నారు. 1962లో మరణించారు.
9. బిధాన్ చంద్ర రాయ్ - 1961
   ప్రముఖ వైద్యుడు. ఆయన పుట్టినరోజైన జూలై 1వ తేదీని ‘డాక్టర్స్‌ డే’గా పాటిస్తారు. పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రానికి రెండో ముఖ్యమంత్రి.
10. పురుషోత్తమ్ దాస్ టండన్ - 1961
    స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, విద్యావేత్త, హిందీభాషకు అధికారిక హోదా కల్పించడానికి విశేష కృషి చేశారు.
11. బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్ - 1962
    స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, ప్రముఖ న్యాయవాది, భారత తొలి రాష్ట్రపతి. రెండు పర్యాయాలు రాష్ట్రపతిగా పనిచేసిన ఏకైక వ్యక్తి.
12. జాకీర్ హుస్సేన్ - 1963
    రెండో ఉప రాష్ట్రపతి (1962-67), మూడో రాష్ట్రపతి (1967-69)
13. పాండురంగ్ వామన్ కనే - 1963
    ప్రఖ్యాత సంస్కృత పండితుడు.
14. లాల్‌బహదూర్ శాస్త్రి - 1966
    స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, భారత రెండో ప్రధాని (1964-66). మరణానంతరం భారతరత్న పొందిన తొలి వ్యక్తి.
15. ఇందిరాగాంధీ - 1971
    1966 - 77, 1980 - 84ల మధ్య భారత ప్రధానిగా పనిచేశారు. ఈ అవార్డు అందుకొన్న తొలి మహిళ.
16. వి.వి. గిరి - 1975
    భారత నాలుగో రాష్ట్రపతి (1969-1974)
17. కె. కామరాజ్ - 1976
    తమిళనాడు మాజీ ముఖ్యమంత్రి. మరణానంతరం భారతరత్న లభించింది.
18. మదర్ థెరీసా - 1980
    మిషనరీస్ ఆఫ్ చారిటీ అనే సంస్థను 1950లో ప్రారంభించారు. 1979లో నోబెల్ శాంతి బహుమతి అందుకున్నారు.
19. వినోబా భావే - 1983
    సంఘ సంస్కర్త, భూదాన్ ఉద్యమాన్ని 1951లో ప్రారంభించారు. 1958లో రామన్ మెగసెసే అవార్డును అందుకున్నారు. భారతరత్న మరణానంతరం లభించింది.
20. ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ - 1987
    ఈయనను ‘సరిహద్దు గాంధీ’గా పేర్కొంటారు. బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా 1929లో ఖుదాయి కిద్మత్ గార్ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారు. భారతరత్న అందుకున్న తొలి విదేశీయుడు.
21. ఎం.జి. రామచంద్రన్ - 1988
    ప్రముఖ నటుడు, తమిళనాడు మాజీ ముఖ్యమంత్రి. మరణానంతరం భారతరత్న లభించింది.
22. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ - 1990
    భారత రాజ్యాంగ రూపకర్త, సంఘ సంస్కర్త, తొలి న్యాయశాఖ మంత్రి. ఈ అవార్డు మరణానంతరం లభించింది.
23. నెల్సన్ మండేలా - 1990
    దక్షిణాఫ్రికా అధ్యక్షుడైన తొలి నల్లజాతీయుడు. 1993లో నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీత. ఈ అవార్డు పొందిన రెండో విదేశీయుడు.
24. రాజీవ్ గాంధీ - 1991
    1984 నుంచి 1989 వరకు ప్రధానిగా పనిచేశారు. మరణానంతరం లభించింది.
25. వల్లభాయ్ పటేల్ - 1991
    స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, భారత తొలి హోం శాఖ మంత్రి. మరణానంతరం ఈ అవార్డు లభించింది.
26. మొరార్జీ దేశాయ్ - 1991
    1977 నుంచి 1979 వరకు భారత ప్రధానిగా పని చేశారు. తొలి కాంగ్రేసేతర ప్రధాని.
27. మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ - 1992
    స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, తొలి విద్యాశాఖ మంత్రి. మరణానంతరం భారతరత్న లభించింది.
28. జె.ఆర్.డి. టాటా - 1992
    టాటా గ్రూప్ చైర్మన్‌గా పనిచేసిన ప్రఖ్యాత పారిశ్రామిక వేత్త. టీసీఎస్, టాటా మోటార్స్‌, ఎయిర్ ఇండియా సంస్థలను స్థాపించారు.
29. సత్యజిత్ రే - 1992
    ప్రఖ్యాత సినీ దర్శకుడు. 1992లో ఆస్కార్ అవార్డు కూడా లభించింది.
30. గుల్జారీలాల్ నందా - 1997
    రెండుసార్లు తాత్కాలిక ప్రధానిగా పనిచేశారు.
31. అరుణా అసఫ్ అలీ - 1997
    స్వాతంత్య్ర సమర యోధురాలు. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. మరణానంతరం భారతరత్న లభించింది.
32. ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం - 1997
    విశ్వవిఖ్యాత శాస్త్రవేత్త. 2002 నుంచి 2007 వరకు రాష్ట్రపతిగా పనిచేశారు.
33. ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి - 1998
    ప్రముఖ గాయని, సంగీత విద్వాంసురాలు. 1974లో రామన్ మెగసెసే అవార్డు గ్రహీత.
34. సి. సుబ్రమణియమ్ - 1998
    కేంద్రంలో వ్యవసాయ, ఆర్థిక, రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖలను నిర్వహించారు.
35. జయప్రకాశ్ నారాయణ్ - 1999
    ఈయన స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు. ‘లోక్ నాయక్’గా పేర్కొంటారు. జె.పి. అని పిలుస్తారు. 1965లో రామన్ మెగసెసే అవార్డు అభించింది. భారతరత్న మరణానంతరం లభించింది.
36. అమర్త్యసేన్ - 1999
    1998లో ఆర్థిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి పొందారు.
37. గోపీనాథ్ బర్డోలీ - 1999
    అసోం రాష్ట్ర తొలి ముఖ్యమంత్రి. ‘లోక ప్రియ’ అనే బిరుదు ఉంది. భారతరత్న మరణానంతరం లభించింది.
38. పండిట్ రవిశంకర్ - 1999
    విఖ్యాత సితార్ విద్వాంసుడు. 1992లో రామన్ మెగసెసే అవార్డు గ్రహీత.
39. లతా మంగేష్కర్ - 2001
    ప్రముఖ నేపథ్యగాయని.
40. బిస్మిల్లా ఖాన్ - 2001
    ప్రముఖ షెహనాయి విద్వాంసుడు.
41. భీమ్‌సేన్ జోషి - 2009
    ప్రముఖ హిందూస్థానీ గాయకుడు.
42. సి.ఎన్.ఆర్. రావు - 2014
    ప్రముఖ రసాయన శాస్త్రవేత్త. ప్రధాన మంత్రి శాస్త్రీయ సలహా మండలి అధ్యక్షులు. సి.వి. రామన్, అబ్దుల్ కలాం తర్వాత భారతరత్న అందుకున్న మూడో శాస్త్రవేత్త.
43. సచిన్ టెండూల్కర్ - 2014
    క్రికెట్ దిగ్గజం. సచిన్ టెండూల్కర్ ఆటకు వీడ్కోలు చెప్పిన రోజునే (2013 నవంబర్ 16) భారతరత్న ప్రకటించారు. ఈ పురస్కారం లభించిన తొలి క్రీడాకారుడు. ప్రస్తుతం రాజ్యసభ సభ్యుడు.
44. మదన్ మోహన్ మాలవ్య - 2015
    ప్రముఖ విద్యావేత్త, స్వాతంత్య్ర సమర యోధుడు. 1916లో బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయాన్ని స్థాపించారు. ‘లీడర్’ అనే ఆంగ్ల పత్రికను ప్రారంభించారు. భారతరత్న మరణానంతరం లభించింది.
45. అటల్ బిహారి వాజ్‌పేయి - 2015
    1996లో భారతీయ జనతాపార్టీ ఆధ్వర్యంలో తొలి సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని 13 రోజుల పాటు నడిపారు. 1998లో రెండోసారి ప్రధానమంత్రి పదవిని అధిష్టించి 13 నెలలు అధికారంలో ఉన్నారు. ఈయన హయాంలో 1998లోనే రాజస్థాన్‌లోని పోఖ్రాన్‌లో అణ్వస్త్ర పరీక్షలు నిర్వహించారు. 1999లో భారత ప్రధానిగా మూడోసారి ఎన్నికై 2004 వరకు కొనసాగారు. 1999 ఫిబ్రవరిలో లాహోర్ బస్సుయాత్ర చేపట్టి పాకిస్తాన్‌తో సంబంధాలను మెరుగుపరచడానికి కృషిచేశారు. అయితే దురాక్రమణకు పాల్పడ్డ పాకిస్తాన్‌ను 1999లో కార్గిల్ యుద్ధంలో భారత్ ఓడించింది. నాలుగు మెట్రో నగరాలను కలుపుతూ ‘స్వర్ణ చతుర్భుజి’ పేరుతో రహదారులను నిర్మించారు. ఈయన హయాంలోనే 2000లో మూడు కొత్త రాష్ట్రాలు (ఉత్తరాఖండ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, జార్ఖండ్) ఏర్పడ్డాయి. ఈయన పుట్టిన రోజైన డిసెంబర్ 25వ తేదీని కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘జాతీయ సుపరిపాలన దినోత్సవం’గా ప్రకటించింది.

జ్ఞాన్ పీఠ్ అవార్డు

          జ్ఞాన్‌పీఠ్ అవార్డును ప్రతిష్టాత్మక సాహితీ పురస్కారంగా పరిగణిస్తారు. ఈ అవార్డును 'టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా' దినపత్రిక ప్రచురణకర్తలైన సాహూజైన్ కుటుంబం వారి 'భారతీయ జ్ఞాన్‌పీఠ్' ట్రస్టు నిర్వహిస్తోంది. మొదటి అవార్డును 1965లో మళయాళ రచయత జి.శంకర్ కురుప్‌కు ప్రదానం చేశారు. 

         ఈ బహుమతి కింద రూ.11 లక్షల నగదు, ప్రశంసా పత్రం, సరస్వతీ దేవి కాంస్య విగ్రహాన్ని అందజేస్తారు. గుర్తింపు పొందిన భారతీయ భాషలో రచనలు చేసినవారుఈ పురస్కారానికి అర్హులు. తొలుత ఈ పురస్కారాన్ని ఓ పుస్తకానికి గుర్తింపుగా ఇచ్చేవారు. 1982 తర్వాత సాహిత్యంలో జీవిత కాల సాఫల్య పురస్కారంగా ఇస్తున్నారు. సంస్కృతంలో తొలిసారిగా 2006లో సత్యవత్ శాస్త్రికి ఈ పురస్కారం అందజేశారు. 

         మొదటి అవార్డును 1965లో ప్రదానం చేశారు. 1965 నుంచి 1981 వరకు ఒక పుస్తకానికి జ్ఞాన్‌పీఠ్ పురస్కారం ఇచ్చేవారు. 1982 నుంచి ఒక పుస్తకానికి కాకుండా సాహితీ రంగంలో చేసిన సేవకు ఇవ్వడం ప్రారంభించారు. అవార్డు గ్రహీతలకు రూ.11 లక్షల నగదు, సరస్వతీ దేవి కాంస్య విగ్రహం ప్రదానం చేస్తారు.

• తొలి జ్ఞాన్‌పీఠ్ అవార్డు గ్రహీత మలయాళ రచయిత జి.శంకర కురుప్ (1965). ‘ఒదక్కుజల్’ అనే పుస్తకానికి ఈ అవార్డు లభించింది.
• జ్ఞాన్‌పీఠ్ అవార్డును అందుకున్న తొలి మహిళ బెంగాలీ రచయిత్రి ఆశాపూర్ణాదేవి (1976). ఆమె రాసిన ‘ప్రథమ్ ప్రతిశ్రుతి’ అనే నవలకు ఈ అవార్డు లభించింది. ఇప్పటి వరకు ఎనిమిది మంది మహిళలకు జ్ఞాన్‌పీఠ్ అవార్డును బహూకరించారు.

తెలుగు రచయితలు
         ఇప్పటి వరకు ముగ్గురు తెలుగు రచయితలు ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. వారు..
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ (1970)
సి.నారాయణరెడ్డి (1988)
రావూరి భరద్వాజ (2012)

 
కృష్ణ సోబతీకి ‘2017 జ్ఞాన్‌పీఠ్ అవార్డు’
  2017కు గాను జ్ఞాన్‌పీఠ్ అవార్డును ప్రముఖ హిందీ రచయిత్రి కృష్ణ సోబతీకి ప్రకటించారు. 2017, నవంబర్ 3న జ్ఞాన్‌పీఠ్ సెలక్షన్ బోర్డు ఈ అవార్డును ప్రకటించింది. ఆమెకు 53వ జ్ఞాన్‌పీఠ్ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేస్తారు. జ్ఞాన్‌పీఠ్‌కు ఎంపికైన 11వ హిందీ రచయిత/రచయిత్రి కృష్ణ సోబతీ. మహాదేవి వర్మ తర్వాత హిందీలో జ్ఞాన్‌పీఠ్‌ను పొందిన రెండో మహిళా రచయిత్రి కృష్ణ సోబతీ కావడం విశేషం.

కృష్ణ సోబతీ 1925, ఫిబ్రవరి 18న ప్రస్తుత పాకిస్థాన్‌లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌లో జన్మించారు. ఆమె వయసు 92 ఏళ్లు. దేశ విభజన, స్త్రీ పురుష సంబంధాలు, మారుతున్న భారతీయ సమాజ స్థితిగతులు, క్షీణిస్తున్న మానవ విలువలు వంటివి ఆమె కథాంశాలు. ఆమె పలు రచనలు భారతీయ భాషలతో పాటు స్వీడిష్, రష్యన్, ఆంగ్లంలోకి కూడా అనువాదమయ్యాయి.
కృష్ణ సోబతీకి 1980లో ‘జిందగీనామా’ అనే నవలకు సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, 1996లో సాహిత్య అకాడమీ ఫెలోషిప్ లభించాయి. 2010లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘పద్మభూషణ్’ ప్రకటించినప్పటికీ ఆమె తిరస్కరించారు.

కృష్ణ సోబతీ ఇతర రచనలు: మిత్రో మర్‌జాని, దార్ సే బిచ్చుడీ, దిలో దానిష్, బాద్‌లోంకే ఘేరే, ఏ లడ్‌కీ, గుజరాత్ పాకిస్థాన్ సే గుజరాత్ హిందుస్థాన్.

 
అవార్డు గ్రహీతలు

సంవత్సరం	రచయిత	రచన	భాష
1965	జి.శంకర కురుప్	ఉడక్కుళై	మలయాళం
1966	తారా శంకర్ బంద్యోపాధ్యాయ	జ్ఞానదేవత	బెంగాలీ
1967	డాక్టర్ కె.వి.పుట్టప్ప	శ్రీ రామాయణ దర్శనం	కన్నడం
1967	ఉమాశంకర్ జోషి	నిషిత	గుజరాతీ
1968	సుమిత్రానంద్ పంత్	చిదంబర	హిందీ
1969	ఫిరాక్ గోరఖ్‌పురి	గుల్ - ఎ - నాగ్మా	ఉర్దూ
1970	డాక్టర్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రామాయణ	కల్పవృక్షం	తెలుగు
1971	బిష్ణు డే	స్మృతి సత్తా భవిష్యత్	బెంగాలీ
1972	డాక్టర్ రాంధారి సింగ్ దినకర్	ఊర్వశి	హిందీ
1973	దత్తాత్రేయ రామచంద్ర బింద్రే	నకుతంతి	కన్నడం
1973	గోపీనాథ్ మొహంతి	మతిమాతల్	ఒడియా
1974	విష్ణు శాఖరం ఖండేకర్	యయాతి	మరాఠీ
1975	పి.వి. అఖిలన్	చిత్రప్పవై	తమిళం
1976	ఆశాపూర్ణా దేవి	ప్రథమ్ ప్రతిసృతి	బెంగాలీ
1977	కె.శివరామ్ కారంత్	మూకజ్జియ కనసుగళు	కన్నడం
1978	ఎస్.హెచ్. వాత్సాయన్	కిత్నీ నావోం మే కిత్ని బార్	హిందీ
1979	బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య	మృత్యుంజయ	అస్సామీ
1980	ఎస్.కె.పొట్టిక్కాట్	ఒరు దేశాదిందే కథ	మలయాళం
1981	అమృతా ప్రీతం	కాగజ్ తే కాన్వాస్	పంజాబీ
1982	మహాదేవి వర్మ	యమ	హిందీ
1983	మస్తి వెంకటేశ అయ్యంగార్	చిక్కవీర రాజేంద్ర	కన్నడం
1984	టి.శివశంకర పిళ్లయ్	కాయర్	మలయాళం
1985	పన్నాలాల్ పటేల్	మానవి నీ భావీ	గుజరాతీ
1986	సచ్చితానంద్ రౌత్రాయ్		ఒరియా
1987	వి.వి. షిర్వాద్కర్		మరాఠీ
1988	డాక్టర్ సి.నారాయణ రెడ్డి	విశ్వంభర	తెలుగు
1989	ఖుర్రాతులియన్ హైదర్	అఖిరే షాబ్‌కీ హమ్‌సఫర్	ఉర్దూ
1990	వి. కె. గోఖక్	భారత సింధు రష్మీ	కన్నడం
1991	సుభాష్ ముఖోపాధ్యాయ్	పదాతిక్	బెంగాలీ
1992	నరేష్ మెహతా		హిందీ
1993	సీతాకాంత్ మహాపాత్ర		ఒడియా
1994	యు.ఆర్ అనంతమూర్తి		కన్నడం
1995	ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్	రండమూళం	మలయాళం
1996	మహాశ్వేతా దేవి	హజర్ చురాషిర్ మా	బెంగాలీ
1997	అలీ సర్దార్ జాఫ్రీ		ఉర్దూ
1998	గిరీష్ కర్నాడ్		కన్నడం
1999	నిర్మల్ వర్మ		హిందీ
1999	గురుదయాల్ సింగ్		పంజాబీ
2000	ఇందిరా గోస్వామి	దతల్ హతిర్ ఉన్యే కువా హౌదా	అస్సామీ
2001	రాజేంద్ర కేశవలాల్ షా	ధ్వని	గుజరాతీ
2002	డి.జయకాంతన్		తమిళం
2003	వింద కరందీకర్		మరాఠీ
2004	ర హ్మాన్ రాహి		కాశ్మీరీ
2005	కున్వర్ నారాయణ్		హిందీ
2006	సత్యవ్రత్ శాస్త్రి		సంస్కృతం
2006	రవీంద్ర కెలేకర్		కొంకణీ
2007	ఒ.ఎన్.వి. కురూప్		మలయాళం
2008	అక్లక్ మహ్మద్ ఖాన్		ఉర్దూ
2009	అమర్‌కాంత్, శ్రీలాల్ శుక్లా		హిందీ
2010	చంద్రశేఖర్ కంబార		కన్నడం
2011	ప్రతిభా రే	యజ్ఞసేని	ఒడియా
2012	డా. రావూరి భరద్వాజ	పాకుడురాళ్లు	తెలుగు
2013	కేదార్‌నాథ్ సింగ్	అకల్ మే సరస్	హిందీ
2014	బాలచంద్ర నెమాడే	హిందూ: జగన్యాచి సమృద్ధ అడ్గల్	మరాఠీ
2015	ర‌ఘువీర్ చౌధ‌రి	అమృత (న‌వ‌ల‌)	గుజ‌రాతీ
2016	శంఖా ఘోష్	-	బెంగాలీ
2017	కృష్ణా సోబతి	జిందారుఖ్‌ (నవల)	హిందీ

జ్ఞాన్ పీఠ్ అవార్డులు-(1965-2017)

రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదో షెడ్యూల్ లో చేర్చిన ఏదైనా భారతీయ భాషా సాహిత్యంలో ఉత్తమ ప్రతిభ కనబరచినవారికి జ్ఞాన్ పీఠ్ అవార్డును బహుకరిస్తారు. దేశంలోనే ప్రతిష్టాత్మక సాహితీ పురస్కారం ఇది. సాహూ జైన్ కుటుంబానికి (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా డైలీ ప్రచురణకర్తలు ) చెందిన భారతీయ జ్ఞాన్ పీఠ్ ట్రస్టు దీన్ని నిర్వహిస్తోంది. శ్రీమతి రమా జైన్ ఆలోచనలతో దీన్ని ఏర్పాటు చేశారు. రూ.11 లక్షల రూపాయలను అవార్డు కింద బహుకరిస్తారు.

• 1965 – జి.శంకర కురూప్ – ఉడక్కుళై (మలయాళం)

• 1966- తారా శంకర్ బందోపాధ్యాయ – జ్ఞాన దేవత ( బెంగాలీ)

• 1967- కుప్పలి వెంకటప్పగౌడ పుట్టప్ప(కువెంపు) – శ్రీ రామాయణ దర్శనం (కన్నడం)

• 1967- ఉమాశంకర్ జోషి -నిషిత –(గుజరాతీ)

• 1968-సుమిత్రానంద్ పంత్-చిదంబర (హిందీ)

• 1969 -ఫిరాక్ గోరఖ్‌పురి-గుల్ – ఎ – నాగ్మా(ఉర్దూ)

• 1970-డాక్టర్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ – రామాయణ కల్పవృక్షం(తెలుగు)

SEE ALSO: భారత్‌లో పేరెన్నికగన్న ఉద్యమాలు/ సంస్థలు/ సభలు/ పార్టీలు స్థాపకులు …

• 1971- బిష్ణు డే స్మృతి – సత్తా భవిష్యత్ (బెంగాలీ)

• 1972-డాక్టర్ రాంధారి సింగ్ దినకర్ -ఊర్వశి (హిందీ)

• 1973-దత్తాత్రేయ రామచంద్ర బింద్రే-నకుతంతి (కన్నడం)

• 1973-గోపీనాథ్ మొహంతి- పరాజా (ఒడియా)

• 1974-విష్ణు శాఖరం ఖండేకర్-యయాతి(మరాఠీ)

• 1975 -పి.వి. అఖిలన్-చిత్రప్పవై (తమిళం)

• 1976-ఆశా పూర్ణా దేవి-ప్రథమ్ ప్రతిసృతి (బెంగాలీ)

• 1977-కె.శివరామ్ కారంత్-మూకజ్జియ కనసుగళు(కన్నడం)

• 1978 -సచ్చిదానంద హిరానంద వాత్సాయన్- అజ్నేయ-కిత్నీ నావోం మే కిత్ని బార్(హిందీ)

• 1979- బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య-మృత్యుంజయ (అస్సామీ)

• 1980-ఎస్.కె.పొట్టిక్కాట్ -ఒరు దేశాదిందే కథ (మలయాళం)

• 1981-అమృతా ప్రీతం-కాగజ్ తే కాన్వాస్ (పంజాబీ)

• 1982-మహాదేవి వర్మ-యమ(హిందీ)

• 1983-మస్తి వెంకటేశ అయ్యంగార్-చిక్కవీర రాజేంద్ర (కన్నడం)

• 1984- థాకజి శివశంకర పిళ్లయ్ -కాయర్(మలయాళం)

• 1985-పన్నాలాల్ పటేల్-మానవి నీ భావీ (గుజరాతీ)

• 1986-సచ్చితానంద్ – రౌత్రాయ్ (ఒరియా)

• 1987 -విష్ణువామనర్ షిర్వాద్కర్ – నట సామ్రాట్ (మరాఠీ)

• 1988-డాక్టర్ సి.నారాయణ రెడ్డి -విశ్వంభర (తెలుగు)

SEE ALSO: ఇండియన్ హిస్టరీ ఆడియో మెటీరియల్

• 1989 -ఖుర్రాతులియన్ హైదర్ – అఖిరే షాబ్‌కీ హమ్‌సఫర్(ఉర్దూ)

• 1990-వినాయక క్రిష్ణ గోఖక్ -భారత సింధు రష్మీ (కన్నడం)

• 1991-సుభాష్ ముఖోపాధ్యాయ్ -పదాతిక్(బెంగాలీ)

• 1992 – నరేష్ మెహతా (హిందీ)

• 1993 -సీతాకాంత్ మహాపాత్ర(ఒడియా)

• 1994-యు.ఆర్ అనంతమూర్తి (కన్నడం)

• 1995-ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్-రండమూళం(మలయాళం)

• 1996-మహాశ్వేతా దేవి -హజర్ చురాషిర్ మా(బెంగాలీ)

• 1997-అలీ సర్దార్ జాఫ్రీ (ఉర్దూ)

• 1998-గిరీష్ కర్నాడ్ (కన్నడం)

• 1999-నిర్మల్ వర్మ(హిందీ)

• 1999-గురుదయాల్ సింగ్ (పంజాబీ)

• 2000-ఇందిరా గోస్వామి-దతల్ హతిర్ ఉన్యే కువా హౌదా(అస్సామీ)

• 2001-రాజేంద్ర కేశవలాల్ షా-ధ్వని(గుజరాతీ)

• 2002-డి.జయకాంతన్ (తమిళం)

• 2003-వింద కరందీకర్ (మరాఠీ)

• 2004-రహ్మాన్ రాహి(కాశ్మీరీ)

• 2005 -కున్వర్ నారాయణ్ (హిందీ)

• 2006-సత్యవ్రత్ శాస్త్రి (సంస్కృతం)

• 2006-రవీంద్ర కెలేకర్ (కొంకణీ)

• 2007-ఒ.ఎన్.వి. కురూప్ (మలయాళం)

• 2008 -అక్లక్ మహ్మద్ ఖాన్ (ఉర్దూ)

• 2009 -అమర్‌కాంత్, శ్రీలాల్ శుక్లా(హిందీ)

• 2010-చంద్రశేఖర్ కంబార (కన్నడం)

• 2011-ప్రతిభా రే-యజ్ఞసేని(ఒడియా)

• 2012-డా. రావూరి భరద్వాజ -పాకుడురాళ్లు(తెలుగు)

SEE ALSO: ఆంధ్రప్రదేశ్ బడ్జెట్ ప్రసంగం 2018-19

• 2013-కేదార్‌నాథ్ సింగ్ -అకల్ మే సరస్ (హిందీ)

• 2014-బాలచంద్ర నెమాడే-హిందూ: జగన్యాచి సమృద్ధ అడ్గల్ (మరాఠీ)

• 2015-ర‌ఘువీర్ చౌధ‌రి-అమృత (గుజ‌రాతీ)

• 2016-శంఖా ఘోష్(బెంగాలీ)

• 2017- క్రిష్ణ సోబ్టి (భారతీయ సాహిత్యం).

FOR PDF: CLICK HERE