భారత అటవీ నివేదిక-2021

 -నివేదిక పేరు- ఇండియా స్టేట్‌ ఆఫ్‌ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ (ఐఎస్ఎఫ్‌ఆర్‌)
-విడుదల చేసేది- ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియా (పర్యావరణ, అటవీ అండ్‌ పర్యావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ).

ఎడిషన్‌- 17

– తొలి ఎడిషన్‌- 1987 (ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి)
-డేటా పీరియడ్‌- 2019-20
-ఉపగ్రహం- రిసోర్సెస్ శాట్‌-2

ప్రపంచంలో అత్యధిక అటవీ విస్తీర్ణం గల దేశాలు

1) రష్యా 2) బ్రెజిల్‌
3) కెనడా 4) యూఎస్ఏ
5) చైనా 6) ఆస్ట్రేలియా
7) డెమొక్రటిక్‌ రిపబ్లిక్‌ ఆఫ్‌ కాంగో
8) ఇండోనేషియా 9) పెరూ
10) భారత దేశం

– 2010-20 మధ్య అత్యధిక వార్షిక నికర అటవీ పెరుగుదల గల దేశాలు-

1) చైనా 2) ఆస్ట్రేలియా
3) భారత దేశం 4) చిలీ

-l దేశంలో మొత్తం కార్బన్‌ స్టాక్‌- 7204 మిలియన్‌ టన్నులు
-దేశంలో మొత్తం టైగర్‌ రిజర్వ్‍లు- 52 (అత్యధికం- మధ్యప్రదేశ్‌, మహారాష్ట్ర- 6 చొప్పున)
-దేశంలో టైగర్‌ రిజర్వ్‍ల విస్తీర్ణం- 74,710 చ.కి.మీ.
-దేశంలో మొత్తం పర్వత జిల్లాలు (Hill Districts)- 140 (అత్యధికం- జమ్ముకశ్మీర్‌-22, అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌-16)

ముఖ్యాంశాలు

-మొత్తం అటవీ విస్తీర్ణం (Total Forest Area)- 24.62 శాతం (Forest+Tree )
-అటవీయేతర భూమి- 76.87 శాతం
-మొత్తం ఫారెస్ట్ కవర్‌ (Foresr Cover)- 21.71 శాతం

ఫారెస్ట్ ఏరియా/రికార్డెడ్ ఫారెస్ట్ ఏరియా

-ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో అధికారికంగా అటవీ భూమిగా చూపిన దానిని ఫారెస్ట్ ఏరియా లేదా రికార్డెడ్‌ ఫారెస్ట్‍ ఏరియా అని అంటారు. దీనికి చట్టబద్ధత (Legal Status) ఉంటుంది.

ఫారెస్ట్ కవర్‌ (Forest Cover)

– నిర్దిష్ట భూభాగంలోని చెట్ల శాతాన్ని ఫారెస్ట్‍ కవర్‌ అని అంటారు. లేదా ఒక హెక్టార్‌ కంటే ఎక్కువ విస్తీర్ణంగల భూభాగంలో 10 శాతం కంటే ఎక్కువ చెట్ల సాంద్రత ఉంది. దానిని ఫారెస్ట్‍ కవర్‌ అని అంటారు.

అటవీ విస్తీర్ణం – విభజన

-అత్యంత దట్టమైన అడవి (Very Dense)- 99,779 చ.కి.మీ.- 3.04 శాతం
– మాధ్యమిక దట్టమైన అడవి (Moderate Dense)- 3,06,890 చ.కి.మీ. – 9.33 శాతం
-ఓపెన్‌ ఫారెస్ట్ (OF) – 3,07,120 చ.కి.మీ.- 9.34 శాతం
– మొత్తం ఫారెస్ట్ కవర్‌ – 7,13,789 చ.కి.మీ.- 21.71 శాతం
– ట్రీ కవర్‌ (చెట్లు)- 95,748 చ.కి.మీ.
– 2.91 శాతం

మొత్తం ఫారెస్ట్ ఏరియా

– 8,09,537 చ.కి.మీ.- 24.62 శాతం
l పొదలు (Scrubs)- 46,539 చ.కి.మీ. – 1.42 శాతం

ప్రత్యేకతలు

– టైగర్‌ రిజర్వ్, టైగర్‌ కారిడార్స్​‍, గిర్‌ ఫారెస్ట్‍లలో తొలిసారి ఫారెస్ట్ కవర్‌ను అంచనా వేశారు.
– అత్యధిక అటవీ పెరుగుదల కనిపించిన టైగర్‌ రిజర్వ్‍- బక్సా (పశ్చిమ బెంగాల్‌), అన్నామలై (తమిళనాడు), ఇంద్రావతి (ఛత్తీస్గఢ్‌), కవ్వాల్‌ (తెలంగాణ), భద్ర (కర్ణాటక), సుందర్బన్స్​‍ (పశ్చిమ బెంగాల్‌)
-అత్యధిక ఫారెస్ట్‍ కవర్‌ (97 శాతం) కలిగిన టైగర్‌ రిజర్వ్‍- పక్కే టైగర్‌ రిజర్వ్‍ (అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌)
దేశంలో మొత్తం అటవీ భూమి: 8,09,537 చ.కి.మీ.- 24.62 శాతం

-అత్యధిక అటవీ విస్తీర్ణంగల రాష్ట్రాలు (ఫారెస్ట్ + ట్రీ కవర్‌)

1) మధ్యప్రదేశ్‌ (94,689 చ.కి.మీ.)
2) మహారాష్ట్ర (61,952 చ.కి.మీ.)
3) ఒడిశా (61,204 చ.కి.మీ.)
4) ఛత్తీస్గఢ్‌ (59,816 చ.కి.మీ.)
5) అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌ (51,540 చ.కి.మీ.)

ఫారెస్ట్ కవర్‌ అత్యధికంగా గల రాష్ట్రాలు

1) మధ్యప్రదేశ్‌ (77,493 చ.కి.మీ.)
2) అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌
3) ఛత్తీస్గఢ్‌
4) ఒడిశా
5) మహారాష్ట్ర

శాతం పరంగా అత్యధిక ఫారెస్ట్ కవర్‌ గల రాష్ట్రాలు

1) మిజోరం (84.53 శాతం)
2) అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌ (79.33 శాతం)
3) మేఘాలయ (76 శాతం)
4) మణిపూర్‌ (74.34 శాతం)
5) నాగాలాండ్‌ (73.90 శాతం)

2019-21 మధ్య అత్యధిక అటవీ పెరుగుదల గల రాష్ట్రాలు

1) ఆంధ్రప్రదేశ్‌ (647 చ.కి.మీ.)
2) తెలంగాణ (638 చ.కి.మీ.)
3) ఒడిశా (537 చ.కి.మీ.)
4) కర్ణాటక (155 చ.కి.మీ.)

 2019-21మధ్య భారీగా అటవీ విస్తీర్ణం తగ్గిపోయిన రాష్ట్రాలు

1) అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌ (-257 చ.కి.మీ.)
2) మణిపూర్‌ (-249 చ.కి.మీ.)
3) నాగాలాండ్‌ (-235 చ.కి.మీ.)
4) మిజోరం (-186 చ.కి.మీ.)

2019-21 మధ్య దేశంలో పెరిగిన అటవీ విస్తీర్ణం- 2261 చ.కి.మీ.- ఫారెస్ట్ కవర్‌ 1540 చ.కి.మీ. + ట్రీ కవర్‌ 721 చ.కి.మీ.

-దేశంలో 33 శాతం కంటే అధికంగా అటవీ విస్తీర్ణం గల రాష్ట్రాలు/యూటీలు- 17

-తమ భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 75 శాతం మించి అటవీ భూమి గల రాష్ట్రాలు/యూటీలు- 5 (1. లక్షద్వీప్‌, 2. మిజోరం, 3. అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు, 4. అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌, 5. మేఘాలయ)

ట్రీ కవర్‌ అత్యధికంగా గల రాష్ట్రాలు

1) మహారాష్ట్ర (12,108 చ.కి.మీ.)
2) రాజస్థాన్‌ (8733 చ.కి.మీ.)
3) మధ్యప్రదేశ్‌ (8054 చ.కి.మీ.)
4) కర్ణాటక (7494 చ.కి.మీ.)
5) ఉత్తరప్రదేశ్‌ (7421 చ.కి.మీ.)

శాతం పరంగా ట్రీ కవర్‌ అత్యధికం గల రాష్ట్రాలు/యూటీలు

1) చండీగఢ్‌ (13.16 శాతం)
2) ఢిల్లీ (9.91 శాతం)
3) కేరళ (7.26 శాతం)
4) గోవా (6.59 శాతం)

 ట్రీ అవుట్‌సైడ్‌ ఫారెస్ట్‍ అత్యధిక విస్తీర్ణం గల రాష్ట్రాలు

1) మహారాష్ట్ర (26,866 చ.కి.మీ.)
2) ఒడిశా (24,474 చ.కి.మీ.)
3) కర్ణాటక (23,676 చ.కి.మీ.)

వెదురు అరణ్యాలు అత్యధికంగా గల రాష్ట్రాలు

1) మధ్యప్రదేశ్‌
2) అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌
3) మహారాష్ట్ర

దేశంలో మడ అడవులు గల రాష్ట్రాలు/ యూటీలు – 9+3 = 12

1) ఆంధప్రదేశ్‌- 405 చ.కి.మీ.
2) గోవా- 27 చ.కి.మీ.
3) గుజరాత్‌- 1175 చ.కి.మీ.
4) కర్ణాటక- 13 చ.కి.మీ.
5) కేరళ- 9 చ.కి.మీ.
6) మహారాష్ట్ర- 324 చ.కి.మీ.
7) ఒడిశా- 259 చ.కి.మీ.
8) తమిళనాడు- 45 చ.కి.మీ.
9) పశ్చిమ బంగ- 2114 చ.కి.మీ.
10) అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు- 616 చ.కి.మీ.
11) దమన్‌ దీవ్‌ అండ్‌ దాద్రానగర్‌ హవేలీ- 3 చ.కి.మీ.
12) పుదుచ్చేరి- 2 చ.కి.మీ.

అత్యధికంగా మడ అడవులు గల రాష్ట్రాలు

1) పశ్చిమ బంగ (2114 చ.కి.మీ.)
2) గుజరాత్‌ (1175 చ.కి.మీ.)
-యూటీ- అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు (616 చ.కి.మీ.)

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మడ అడవులు గల జిల్లాలు- 6 (తూర్పుగోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి, గుంటూరు, కృష్ణా, నెల్లూరు, ప్రకాశం). అత్యధికం తూర్పు గోదావరి (187.8 చ.కి.మీ.), అత్యల్పం పశ్చిమ గోదావరి (0 చ.కి.మీ.)
-దేశంలో మొత్తం మడ అడవుల విస్తీర్ణం- 4992 చ.కి.మీ.

ఇతర అంశాలు

– దేశంలో మొత్తం అడవుల్లో 35.46 శాతం కార్చిచ్చు ప్రమాదంలో ఉన్నాయి.
– 2030 నాటికి 45-64 శాతం అడవుల వాతావరణ మార్పులకు గురికానున్నాయి. దీనిలో
-అత్యంత ప్రభావం చెందేది- లడఖ్‌
-2019తో పోలిస్తే దేశంలో 79.4 మిలియన్‌ టన్నుల కార్బన్‌ స్టాక్‌ దేశంలో పెరిగింది.
-2019తో పోలిస్తే దేశంలో 17 చ.కి.మీ. మడ అడవులు పెరిగాయి.

-దేశంలో దట్టమైన అడవులు (VDF), ఓపెన్‌ ఫారెస్ట్ లలో పెరుగుదల కనిపించగా, మధ్యస్థ అడవుల్లో తగ్గుదల కనిపించింది.

అతి తక్కువ అటవీ విస్తీర్ణం గల రాష్ట్రాలు

1) గోవా- 1271 చ.కి.మీ.
2) హర్యానా- 1559 చ.కి.మీ.
3) పంజాబ్‌- 3084 చ.కి.మీ.
4) సిక్కిం- 5841 చ.కి.మీ.

రాష్ట్ర భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో శాతం పరంగా అతి తక్కువ అటవీ విస్తీర్ణం కలిగిన రాష్ట్రాలు

1) హర్యానా- 3.53 శాతం
2) పంజాబ్‌- 6.12 శాతం
3) ఉత్తరప్రదేశ్‌- 7.22 శాతం
4) బీహార్‌- 7.90 శాతం

కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు

1) జమ్ముకశ్మీర్‌- 20.199 చ.కి.మీ.
2) అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు- 7171 చ.కి.మీ.
3) లడఖ్‌- 7 చ.కి.మీ.
4) దాద్రానగర్‌ హవేలీ అండ్‌ దమన్‌ దీవ్‌- 214 చ.కి.మీ.
5) ఢిల్లీ- 103 చ.కి.మీ.
6) చండీఘర్‌- 35 చ.కి.మీ.
7) పుదుచ్చేరి- 13 చ.కి.మీ.
8) లక్షద్వీప్‌- 0 చ.కి.మీ.

శాతం పరంగా

1) అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు- 86.93 శాతం
2) జమ్ముకశ్మీర్‌- 36.98 శాతం
3) దాద్రానగర్‌ హవేలీ అండ్‌ దమన్‌ దీవి- 35.55 శాతం
4) చండీఘర్‌- 30.70 శాతం
l తెలంగాణ- 27,688 చ.కి.మీ. (24.70 శాతం)
l ఆంధ్రప్రదేశ్‌- 37,258 చ.కి.మీ. (22.86 శాతం)

ఫారెస్ట్ కవర్‌

l ఆంధ్రప్రదేశ్‌- 29,784 చ.కి.మీ. (18.28 శాతం)
l తెలంగాణ- 21,124 చ.కి.మీ. (18.93 శాతం)

పులుల గణన-2020

దేశంలోని మొత్తం పులులు- 2967 (2018), 2226 (2014 నాటికి)

రాష్ట్రాలు/జోన్ల వారీగా పులుల సంఖ్య

– శివాలిక్‌-గంగా మైదానం- 646
– మధ్య భారతదేశం+తూర్పు కనుమలు- 1033
– పశ్చిమ కనుమలు- 981
– పూర్వాంచల్‌ హిమాలయాలు+బ్రహ్మపుత్ర నదీలోయ- 219
– ఉత్తరాఖండ్‌- 442
-ఉత్తరప్రదేశ్‌- 173
– బీహార్‌- 31
– రాజస్థాన్‌- 69
-అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌- 29
-అసోం- 190
– మధ్యప్రదేశ్‌- 526
-మహారాష్ట్ర- 312
-ఛత్తీస్గఢ్‌- 19
-జారండ్‌- 5
– ఒడిశా- 28
-తెలంగాణ- 26
-ఆంధ్రప్రదేశ్‌- 48
-గోవా- 3
-కర్ణాటక- 524
– కేరళ- 190
-తమిళనాడు- 264

సంవత్సరాలవారీగా పులుల పెరుగుదల

-2006- 1411
-2010- 1706
-2014- 2226
– 2018- 2967

ఇతర ముఖ్యాంశాలు

– ప్రపంచ పులుల వాటాలో భారతదేశ వాటా- 70 శాతం
-ప్రపంచంలో అత్యధిక పులుల కలిగిన దేశం- భారత్‌
– దేశంలోని మొత్తం టైగర్‌ రిజర్వ్ లు- 50
– దేశంలో ప్రతి 4 ఏండ్లకోసారి పులుల గణన జరుగుతుంది.
-దేశవ్యాప్తంగా పులుల సంఖ్యను లెక్కించే సంస్థ- నేషనల్‌ టైగర్‌ కన్జర్వేషన్‌ అథారిటీ (జాతీయ పులుల సంరక్షణ ప్రాధికార సంస్థ)
-2018-19 పులుల గణన 76,651 పులుల ఫొటోలను తీసి గిన్నిస్ రికార్డు సాధించింది.
-141 వేర్వేరు ప్రాంతాలు
-26,838 ప్రదేశాలు
– 1,21,337 చ.కి.మీ. విస్తీర్ణం
-3,48,58,623 ఫొటోలు
– 76,651 పులుల ఫొటోలు, 51,777 చిరుతలు+ఇతర జంతువుల ఫొటోలు
-పులి కూనలు- 2461

నాడీవ్యవస్థ

 

       జంతు సామ్రాజ్యంలో మొదటిసారిగా నాడీవ్యవస్థను కలిగిన జీవులు - సిలేంటరేటా/ నిడేరియన్లు. నిడేరియన్లలో నాడీవ్యవస్థ 'ప్రాథమికమైన వ్యాపిత నాడీ వల' రూపంలో ఉంటుంది. జంతువులన్నింటిలో మానవుల నాడీమండలం అతిక్లిష్టమైన నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. శరీరంలోని అవయవాలన్నింటినీ సమన్వయపరిచే వ్యవస్థ - నాడీవ్యవస్థ.

నాడీవ్యవస్థ పరిసరాల్లోని సమాచారాన్ని 'గ్రాహకాలు' అనే ప్రత్యేక కణాల ద్వారా గ్రహిస్తుంది.
* ఈ గ్రాహకాలు సమాచారాన్ని తక్కువస్థాయి విద్యుత్ ప్రచోదనాలుగా మార్చి మెదడు/ వెన్నుపాముకు చేరవేస్తాయి.
* నాడీవ్యవస్థ శరీరానికి వెలుపల, లోపల జరిగే మార్పులకు ప్రతిచర్యలను చూపుతుంది.
* ఈ వ్యవస్థ 'నాడీ ప్రచోదనాల' ద్వారా సమన్వయాన్ని సాధిస్తుంది.

నాడీమండలం - భాగాలు

     నాడీ మండలం/ వ్యవస్థలో 3 భాగాలు ఉంటాయి. అవి: మెదడు, వెన్నుపాము, నాడులు.
మెదడు: ఇది సమాచారాన్ని గ్రహించి, విశ్లేషించి సమన్వయపరిచే ముఖ్యకేంద్రం. నాడీవ్యవస్థలో ప్రతిచర్యలను ఉత్పత్తి చేసే ముఖ్యభాగం.
వెన్నుపాము/ కశేరు నాడీదండం: వెన్నుపాము టెలిఫోన్ ఎక్స్ఛేంజ్/ రిలే కేంద్రంగా పనిచేసి వార్తలను మెదడు, శరీర అవయవాల మధ్య రవాణా చేస్తుంది. అసంకల్పిత ప్రతీకార చర్యల్లో మాత్రం వార్తలను విశ్లేషించి, ప్రతిచర్యలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
నాడులు: వీటిని టెలిఫోన్ వైర్లతో పోల్చవచ్చు. నాడీవ్యవస్థలో సమాచారాన్ని విశ్లేషించి అర్థం చేసుకోలేని, ప్రతిచర్యలను ఉత్పత్తి చేయలేని నిర్మాణాలు - నాడులు.
* ఇవి సమాచారాన్ని శరీర అవయవాలు, మెదడు, వెన్నుపాముల మధ్య రవాణా చేయడంలో తోడ్పడతాయి.

నాడీమండలం నిర్మాణం - కణాలు 

నాడీమండల నిర్మాణంలో 2 రకాల కణాలు ఉంటాయి.
    1) నాడీ కణాలు/ న్యూరాన్స్       2) గ్లియల్ కణాలు
నాడీ కణాలు/ న్యూరాన్స్: ఇవి నాడీమండలంలో ముఖ్యమైన లేదా ప్రధానమైన కణాలు. ఇవి నాడీవ్యవస్థకు చెందిన 'నిర్మాణాత్మక, క్రియాత్మక ప్రమాణాలు'. ఇవి వార్తలను గ్రహించి, విశ్లేషించి ప్రతిచర్యలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. వీటికి 'విభజన శక్తి' లేదు (కానీ పిండదశలో మాత్రం సమవిభజనలు చూపుతాయి). అందుకే దెబ్బతిన్న, నశించిన న్యూరాన్‌ల స్థానంలో కొత్తవి ఏర్పడవు. న్యూరాన్ నిర్మాణంలో 3 భాగాలు ఉన్నాయి.
అవి:  1) కణదేహం      2) డెండ్రైట్స్     3) ఆక్సాన్
కణదేహం: దీన్ని పెరికార్య/ సైటాన్ అని కూడా అంటారు. సైటాన్ జీవపదార్థంలో ఉన్న పెద్ద రేణువులను నిస్సల్స్ కణికలు/ నిస్సల్స్ పదార్థం అంటారు. నిస్సల్స్ కణికలను కలిగి ఉండటం సైటాన్ ప్రత్యేక/ ముఖ్య లక్షణం.
* నిస్సల్స్ రేణువులు 'RNA, ప్రోటీన్‌లతో ఏర్పడిన రైబోసోమ్‌ల సమూహాలు'.
* నాడీకణంలో జరిగే అన్ని 'సంశ్లేషణ చర్యలు' కణదేహంలో జరుగుతాయి. కణదేహ జీవపదార్థంలో కేంద్రకం, మైటోకాండ్రియా, గాల్జి సంక్లిష్టం, లైసోజోమ్‌లు లాంటి కణాంగాలు ఉంటాయి.
డెండ్రైట్స్ లేదా కేశికలు: కణదేహం నుంచి ఏర్పడే 'పొట్టిగా ఉన్న, శాఖాయుతమైన చెట్టు రూపాన్ని కలిగిన జీవపదార్థ నిర్మాణాలే డెండ్రైట్స్'. కణదేహం నుంచి 1 నుంచి అనేక వేల డెండ్రైట్స్ ఏర్పడతాయి. ఇవి ఇతర నాడీకణాల నుంచి సమాచారాన్ని గ్రహించి కణదేహానికి అందజేస్తాయి.
* డెండ్రైట్‌ల సంఖ్య ఆధారంగా నాడీకణాలు 3 రకాలు.
      1) ఏకధృవ న్యూరాన్‌లు - ఒకే డెండ్రైట్ ఉంటుంది
      2) ద్విధృవ న్యూరాన్‌లు - రెండు డెండ్రైట్స్ ఉంటాయి
      3) బహుధృవ న్యూరాన్‌లు - అనేక సంఖ్యలో డెండ్రైట్స్ ఉంటాయి
ఆక్సాన్: దీన్ని 'తంత్రికాక్షం/ నాడీ అక్షం/ నాడీ పోగు' అని కూడా అంటారు.
* ప్రతి నాడీకణంలో ఒకే ఆక్సాన్ ఉంటుంది.
* ఇది కణదేహం నుంచి ఏర్పడే చాలా పొడవైన, శాఖారహిత నిర్మాణం. ఆక్సాన్ 'నాడీ అంత్యాల'తో అంతమవుతుంది.
* నాడీకణాల్లోని ఆక్సాన్‌ను ఆవరించి కొవ్వులు లేదా లిపిడ్స్‌తో నిర్మితమైన 'మైలిన్ తొడుగు' ఉంటుంది.
* మైలిన్ తొడుగు ఉంటే 'మైలిన్ సహిత', లేకుంటే 'మైలిన్ రహిత' నాడీకణాలు అంటారు.
* మైలిన్ తొడుగును 'అచ్ఛాదనం' అని కూడా అంటారు.
* రణ్‌వీర్ కణుపులు: మైలిన్ తొడుగులో అక్కడక్కడ ఉండే ఖాళీ ప్రదేశాలు లేదా 'ఆక్సాన్‌లోని అనాచ్ఛాదిత ప్రదేశాలు'.
* మైలిన్ తొడుగు విద్యుత్ ప్రచోదనాలు బయటకు వెళ్లకుండా అతివేగంగా ప్రయాణించడానికి తోడ్పడుతుంది.
సినాప్స్/ సైనాప్స్: ఆక్సాన్‌లు, నిర్వాహక అంగాలతో సంబంధం కలిగి ఉండే భాగాన్ని 'సినాప్స్' అంటారు.
* సినాప్స్ వద్ద నాడీ అంత్యాల త్వచాలు, నిర్వాహక అంగాల కణాలు ఒకదానితో మరొకటి వేరుగా ఉంటాయి.
* ఈ ప్రదేశాల వద్ద నాడీ సమాచారం/ ప్రచోదనాలు 'న్యూరో ట్రాన్స్‌మీట‌ర్‌‌'లు అనే ప్రత్యేక రసాయనాలతో రవాణా అవుతాయి.
ఉదా: అసిటైల్ కొలీన్, డోపమైన్, సెరటోనిన్ మొదలైనవి.
నాడీ ప్రచోదనం/ క్రియాత్మక కరెంట్: నాడీకణం ఉద్దీపనలకు లోనైనప్పుడు కణదేహానికి, ఆక్సాన్‌కి మధ్య ఉత్పత్తయ్యే కరెంట్.
* క్రియాత్మక కరెంట్ సుమారుగా 55 మిల్లీ వోల్టులు లేదా 0.055 వోల్టులుగా ఉంటుంది.
నాడి: అనేక ఆక్సాన్‌లు తంతు కణజాలపు పొర/ తొడుగుతో కప్పబడి ఏర్పరిచే నిర్మాణాన్ని 'నాడి' అంటారు.

నాడులు - రకాలు 

క్రియాపరంగా నాడులు 3 రకాలు.
1. జ్ఞాననాడులు లేదా అభివాహి నాడులు: ఇవి శరీర భాగాల నుంచి జ్ఞాన సమాచారాన్ని మెదడు/ వెన్నుపాముకు చేరవేస్తాయి.
2. చాలక నాడులు లేదా అపవాహి నాడులు: ఇవి చాలక సమాచారాన్ని మెదడు లేదా వెన్నుపాము నుంచి శరీరభాగాలకు చేరవేస్తాయి.
* వీటివల్ల కండరాల్లో కదలికలు ఏర్పడతాయి. పోలియో వ్యాధి సోకినప్పుడు 'ఎంటిరో వైరస్' కారణంగా ఈ నాడీకణాలు నశిస్తాయి.
3. మిశ్రమ నాడులు: ఇవి 'జ్ఞాన, చాలక నాడీ తంతువుల' కలయికతో ఏర్పడతాయి. కశేరు నాడులన్నీ 'మిశ్రమ నాడులు' (31 జతలు).

మెదడు 

     మానవ శరీరంలో అత్యంత క్లిష్ట నిర్మాణం. మెదడుకు రక్షణనిచ్చే అస్థినిర్మిత పెట్టెను 'కపాలం/ క్రేనియం' అంటారు.
* మెనింజెస్/ మెదడు త్వచాలు: మెదడు, వెన్నుపామును కప్పుతూ ఉండి రక్షణ కల్పించే త్వచాలు మూడు. ఇవి: 1) వెలుపలి/ బయటి త్వచం - వరాసిక
        2) మధ్య త్వచం - లౌతికళ
        3) లోపలి త్వచం - మృద్వి
* లోపలి, మధ్య త్వచాల మధ్య 'మస్తిష్క మేరుద్రవం' ఉంటుంది. ఈ ద్రవం మెదడు, వెన్నుపాముకు రక్షణ కల్పించడమే కాక వాటిలోని కణాలకు పోషక పదార్థాలను అందించడానికి, వాటిలోని జీవక్రియ వ్యర్థాలు, విషపదార్థాలను తొలగించడంలో తోడ్పడుతుంది.
* మానవ మెదడు బరువు సుమారుగా 1350 గ్రాములు.
* మానవ శరీరం బరువులో మెదడు బరువు సుమారుగా 2%.
* శరీరం తీసుకునే మొత్తం ఆక్సిజన్‌లో మెదడు 20% వినియోగించుకుంటుంది.
* మానవ మెదడు నిర్మాణంలో 10 బిలియన్ల నాడీకణాలు పాల్గొంటాయి.
* మెదడులో ఉన్న ఖాళీ ప్రదేశాలను 'కోష్టకాలు/ కుహరాలు' అంటారు.
* '1990 నుంచి 2000' మధ్య కాలాన్ని మెదడు దశాబ్దంగా పేర్కొంటారు.
* మెదడు శక్తి కోసం పూర్తిగా 'గ్లూకోజ్' పైన ఆధారపడి ఉంటుంది.
* మెదడులో మూడు ముఖ్య భాగాలు ఉన్నాయి.
     1) ముందు మెదడు        2) మధ్య మెదడు       3) వెనుక మెదడు
ముందు మెదడు: ఘ్రాణ లంబికలు, మస్తిష్కం, ద్వారగోర్థం
ఘ్రాణ లంబికలు: ఘ్రాణ ఉపకళ నుంచి వాసనకు సంబంధించిన ప్రచోదనాలను గ్రహిస్తాయి.
మస్తిష్కం: మెదడులో అతిపెద్ద భాగం. దీన్ని 'సెరెబ్రం లేదా పెద్ద మెదడు' అని కూడా అంటారు. దీని బరువు సుమారుగా 995 gm. ఇది ఒక లోతైన నిలువు గాడి (ఆయత విదరం)తో 'కుడి, ఎడమ మస్తిష్కార్ధ గోళాలుగా' విభజితమవుతుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ - 26 కొత్త జిల్లాల స్వరూపం

 

         రాష్ట్రంలో కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటు ప్రతిపాదనకు మంత్రిమండలి ఆమోదం తెలిపింది. ఇప్పుడున్న 13 జిల్లాల స్థానంలో 26 జిల్లాలను ఏర్పాటు చేస్తూ ప్రభుత్వం  నోటిఫికేషన్‌ విడుదల చేయనుంది. వచ్చే ఉగాది నాటికి మొత్తం ప్రక్రియ పూర్తి చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 

          ఒక్కో లోక్‌సభ నియోజకవర్గాన్ని ఒక జిల్లాగా చేయాలన్న ప్రతిపాదనకు లోబడుతూనే, భౌగోళిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక పరిస్థితుల్ని, సౌలభ్యాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని కొత్త జిల్లాల సరిహద్దుల్ని నిర్ణయించడంలో ప్రభుత్వం కొన్ని వెసులుబాట్లు కల్పించింది. రాష్ట్రంలో మొత్తం 25 లోక్‌సభ స్థానాలుండగా, అరకు లోక్‌సభ స్థానం భౌగోళిక విస్తీర్ణం చాలా పెద్దది కావడంతో... దాన్ని రెండు జిల్లాలుగా ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. 

 

• ప్రకాశం జిల్లా (Praksam District) పెద్ద జిల్లా - 14,322 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణం
• విశాఖపట్నం (Visakhapatnam) అతి చిన్న జిల్లా – 928 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణం
• కర్నూలు 23.66 లక్షల జనాభాతో పెద్ద జిల్లా
• అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా (అరకు) 9.54 లక్షల జనాభాతో చిన్న జిల్లా

 

 

 

1.శ్రీకాకుళం జిల్లా

• కేంద్రం – శ్రీకాకుళం
• 8 నియోజకవర్గాలు: ఇచ్చాపురం, పలాస, టెక్కలి, ఎచ్చెర్ల, శ్రీకాకుళం, ఆమదాలవలస, పాతపట్నం, నరసన్నపేట.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు: టెక్కలి(14), శ్రీకాకుళం (16)
• మొత్తం 30 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం 4,591 చ.కి.మీ,
• జనాభా 21.91 లక్షలు ఉంది.

 

2. విజయనగరం జిల్లా

• కేంద్రం - విజయనగరం
• 7 నియోజకవర్గాలు: రాజాం, బొబ్బిలి, గజపతినగరం, చీపురుపల్లి, నెల్లిమర్ల, విజయనగరం, శృంగవరపుకోట.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు: బొబ్బిలి(11), విజయనగరం(15)
• మొత్తం మండలాలు 26 ఉండనున్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 3,846 చ.కి.మీ.
• జనాభా 18.84 లక్షలు ఉంది.

 

3.  మన్యం జిల్లా

• కేంద్రం – పార్వతీపురం
• 4 నియోజకవర్గాలు: పాలకొండ, కురుపాం, పార్వతీపురం, సాలూరు.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు: పాలకొండ(6),పార్వతీపురం(10).
• మొత్తం 16 మండలాలు ఉన్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 3,935 చ.కి.మీ.
• జనాభా 9.72లక్షలు ఉంది.

 

4. అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా

• కేంద్రం – పాడేరు
• 3 నియోజకవర్గాలు: పాడేరు, అరకు, రంపచోడవరం.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు కొత్తగా పాడేరు(11), రంపచోడవరం(11).
•  మొత్తం 22 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం 12,251 చ.కి.మీ.
• జనాభా 9.54 లక్షలు ఉంది.

5. విశాఖపట్నం జిల్లా

• కేంద్రం – విశాఖపట్నం
• 6 నియోజకవర్గాలు: భీమిలి, విశాఖ తూర్పు, ఉత్తర, పశ్చిమ, దక్షిణ, గాజువాక.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు కొత్తగా భీమునిపట్నం(5), విశాఖపట్నం(5)
• మొత్తం 10 మండలాలు ఉన్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 928 చ.కి.మీ.
• జనాభా 18.13 లక్షలుగా ఉంది.

 

6. అనకాపల్లి జిల్లా

• కేంద్రం – అనకాపల్లి
• 7 నియోజకవర్గాలు: పాయకరావుపేట, నర్సీపట్నం, చోడవరం, మాడుగుల, అనకాపల్లి, యలమంచిలి, పెందుర్తి.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు నర్సీపట్నం(10), అనకాపల్లి(15).
• 25 మండలాలు ఉన్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 4,412 చ.కి.మీ.
• జనాభా 18.73 లక్షలు ఉంది.

 

7. తూర్పుగోదావరి జిల్లా

• కేంద్రం – కాకినాడ
• 7 నియోజకవర్గాలు: తుని, ప్రత్తిపాడు, జగ్గంపేట, పిఠాపురం, పెద్దాపురం, కాకినాడ రూరల్‌, కాకినాడ నగరం.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు పెద్దాపురం(12),కాకినాడ(7)
• మొత్తం 19 మండలాలు ఉన్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 2,605 చ.కి.మీ.
• జనాభా 19.37 లక్షలు ఉంది.

 

8. కోనసీమ జిల్లా

• కేంద్రం – అమలాపురం
• 7 నియోజకవర్గాలు: రామచంద్రాపురం, మండపేట, కొత్తపేట, ముమ్మిడివరం,అమలాపురం, రాజోలు, పి.గన్నవరం.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు రామచంద్రాపురం(8), అమలాపురం(16).
• మొత్తం 24 మండలాలు ఉండనున్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 2,615 చ.కి.మీ.
• జనాభా 18.73 లక్షలు ఉంది.

 

9. రాజమహేంద్రవరం జిల్లా

• కేంద్రం – రాజమహేంద్రవరం
• 7 నియోజకవర్గాలు: అనపర్తి, రాజానగరం, రాజమహేంద్రవరం నగరం, గ్రామీణం, కొవ్వూరు, నిడదవోలు, గోపాలపురం.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు: రాజమహేంద్రవరం(10), కొవ్వూరు(10).
• 20 మండలాలు ఉండనున్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 2,709 చ.కి.మీ.
• జనాభా: 19.03 లక్షలు ఉంది.

 

10. నరసాపురం జిల్లా

• కేంద్రం – భీమవరం
• 7 నియోజకవర్గాలు: ఆచంట, పాలకొల్లు, నరసాపురం, భీమవరం, ఉండి, తణుకు, తాడేపల్లిగూడెం.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు నరసాపురం(8), కొత్తగా భీమవరం(11).
• మొత్తం 19 మండలాలు ఉండనున్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 2,178 చ.కి.మీ.
• జనాభా 17.80 లక్షలు ఉంది.

 

11. పశ్చిమగోదావరి జిల్లా

• కేంద్రం – ఏలూరు
• 7 నియోజకవర్గాలు: ఉంగుటూరు,కైకలూరు, దెందులూరు, ఏలూరు, పోలవరం, చింతలపూడి, నూజివీడు కలిపి.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు ఏలూరు(12), జంగారెడ్డిగూడెం(9), నూజివీడు(6).
• మొత్తం 27 మండలాలు ఉన్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 6,413 చ.కి.మీ.
• జనాభా: 20.03 లక్షలుగా ఉంది.

 

12. కృష్ణా జిల్లా

• కేంద్రం – మచిలీపట్నం
• 7 నియోజకవర్గాలు: గుడివాడ, పెనమలూరు, గన్నవరం, పామర్రు, పెడన, మచిలీపట్నం, అవనిగడ్డ.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు: గుడివాడ (13), మచిలీపట్నం(12).
• మొత్తం 25 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం: 3,775 చ.కి.మీ.
• జనాభా: 17.35 లక్షలు.

 

13. ఎన్టీఆర్ జిల్లా

• కేంద్రం – విజయవాడ
• 7 నియోజకవర్గాలు: పశ్చిమ, మధ్య, తూర్పు, మైలవరం, నందిగామ, జగ్గయ్యపేట, తిరువూరు.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు విజయవాడ(6), కొత్తగా నందిగామ(7), కొత్తగా తిరువూరు(7)
• మొత్తం కలిపి 20 మండలాలు ఉండనున్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం 3,316 చ.కి.మీ.
• జనాభా: 22.19 లక్షలు.

 

14. గుంటూరు జిల్లా

• కేంద్రం – గుంటూరు
• 7 నియోజకవర్గాలు: తాడికొండ, గుంటూరు పశ్చిమ, మధ్య, పొన్నూరు, ప్రత్తిపాడు, మంగళగిరి, తెనాలి కలుపుకొని.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు: గుంటూరు (10), తెనాలి (8).
•  మొత్తం 18 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం: 2,443 చ.కి.మీ.
• జనాభా: 20.91 లక్షలు.

 

15. బాపట్ల జిల్లా

• కేంద్రం – బాపట్ల
• 6 నియోజకవర్గాలు: వేమూరు, రేపల్లె, బాపట్ల, పర్చూరు, అద్దంకి, చీరాల.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : కొత్తగా బాపట్ల(12), కొత్తగా చీరాల (13)
• మొత్తం 25 మండలాలు ఉండనున్నాయి.
• జిల్లా వైశాల్యం : 3,829 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 15.87 లక్షలు ఉంది.

 

16. పల్నాడు జిల్లా

• కేంద్రం – నరసరావుపేట
• 7 నియోజకవర్గాలు: పెదకూరపాడు, గురజాల, మాచర్ల, చిలకలూరిపేట, నరసరావుపేట, వినుకొండ, సత్తెనపల్లి.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు గురజాల (14), నరసరావుపేట(14)
• మొత్తం 28 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం : 7,298 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 20.42 లక్షలు.

 

17. ప్రకాశం జిల్లా

• కేంద్రం – ఒంగోలు
• 8 నియోజకవర్గాలు: యర్రగొండపాలెం, గిద్దలూరు, మార్కాపురం, సంతనూతలపాడు, ఒంగోలు, కొండెపి, దర్శి, కనిగిరి.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : మార్కాపురం(13), ఒంగోలు(12), కొత్తగా కనిగిరి (13)
• మొత్తం 38 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం : 14,322 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 22.88 లక్షలు.

 

18. శ్రీ పొట్టిశ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా

• కేంద్రం – నెల్లూరు
• 8 నియోజకవర్గాలు: కొవ్వూరు, నెల్లూరు నగరం, నెల్లూరు గ్రామీణం, సర్వేపల్లి, ఆత్మకూరు, ఉదయగిరి, కావలి, కందుకూరు.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : నెల్లూరు (12), ఆత్మకూరు (11), కావలి(12)
• మొత్తం 35 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం : 9,141 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 23.37 లక్షలు.

 

19. కర్నూలు జిల్లా

• కేంద్రం – కర్నూలు
• 8 నియోజకవర్గాలు: పాణ్యం, కోడుమూరు, కర్నూలు, ప్రత్తికొండ, ఎమ్మిగనూరు, మంత్రాలయం, ఆదోని, ఆలూరు.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : కర్నూలు (11), ఆదోని (17)
• మొత్తం 28 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం : 8,507 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 23.66 లక్షలు.

 

20. నంద్యాల జిల్లా

• కేంద్రం – నంద్యాల
• 6 నియోజకవర్గాలు: నంద్యాల, ఆళ్లగడ్డ, శ్రీశైలం, బనగానపల్లె, డోన్‌, నందికొట్కూరు.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : నంద్యాల (9), కొత్తగా డోన్‌ (8), కొత్తగా ఆత్మకూరు(10)
• మొత్తం 27 మండలాలు.
• వైశాల్యం : 9,155 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 16.87 లక్షలు.

 

21. అనంతపురం జిల్లా

• కేంద్రం – అనంతపురం
• 8 నియోజకవర్గాలు: రాయదుర్గం, కల్యాణదుర్గం, ఉరవకొండ, రాఫ్తాడు, సింగనమల, అనంతపురం అర్బన్‌, తాడిపత్రి, గుంతకల్‌.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : కల్యాణదుర్గం (12), అనంతపురం (14), కొత్తగా గుంతకల్‌(8)
• మొత్తం 34 మండలాలు.
• వైశాల్యం : 11,359 చ.కి.మీ
• జనాభా : 23.59 లక్షలు.

 

22. శ్రీసత్యసాయి జిల్లా

• కేంద్రం – పుట్టపర్తి
• 6 నియోజకవర్గాలు: మడకశిర, హిందూపురం, పెనుగొండ, ధర్మవరం, పుట్టపర్తి, కదిరి.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : పెనుగొండ (13), కొత్తగా పుట్టపర్తి(8), కదిరి (8)
• మొత్తం 29 మండలాలు ఉంటాయి.
• వైశాల్యం : 7,771 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 17.22 లక్షలు.

 

23. వైఎస్సార్‌ కడప జిల్లా

• కేంద్రం – కడప
• 7 నియోజకవర్గాలు: కడప, కమలాపురం, పులివెందుల, జమ్మలమడుగు, ప్రొద్దుటూరు, బద్వేలు, మైదుకూరు.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : కడప(10), జమ్మలమడుగు(12), కొత్తగా బద్వేలు (12)
• మొత్తం 34 మండలాలు ఉన్నాయి.
• వైశాల్యం : 10,723 చ.కి.మీ,

• జనాభా : 19.90 లక్షలు.

 

24. అన్నమయ్య జిల్లా

• కేంద్రం – రాయచోటి
• 6 నియోజకవర్గాలు: రాజంపేట, రైల్వేకోడూరు, రాయచోటి, పీలేరు, తంబళ్లపల్లి, మదనపల్లి.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : రాజంపేట (11), కొత్తగా రాయచోటి(10), మదనపల్లి(11)
• మొత్తం 32 మండలాలు.
• వైశాల్యం : 8,459 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 17.68 లక్షలు.

 

25. చిత్తూరు జిల్లా

• కేంద్రం – చిత్తూరు
• 7 నియోజకవర్గాలు: నగరి, గంగాధర నెల్లూరు, చిత్తూరు, పూతలపట్టు, పలమనేరు, కుప్పం, పుంగనూరు.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : చిత్తూరు(18), కొత్తగా పలమనేరు, (15)
• మొత్తం కలిపి 33 మండలాలు ఉంటాయి.
• వైశాల్యం : 7,210 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 19.85 లక్షలు

 

26. శ్రీ బాలాజీ జిల్లా

• కేంద్రం – తిరుపతి
• 7 నియోజకవర్గాలు: సూళ్లూరుపేట, సత్యవేడు, గూడూరు, వెంకటగిరి, తిరుపతి, చంద్రగిరి, శ్రీకాళహస్తి కలుపుని.
• రెవెన్యూ డివిజన్లు : నాయుడుపేట(13), గూడూరు (11), తిరుపతి (11)
• మొత్తం 35 మండలాలు.
• జిల్లా వైశాల్యం : 9,176 చ.కి.మీ,
• జనాభా : 22.18 లక్షలు ఉంది.